Encyklopedia Solidarności

https://encysol.pl/es/encyklopedia/biogramy/19281,Wachowski-Zygmunt.html
21.05.2024, 05:45

Wachowski Zygmunt

Zygmunt Wachowski, ur. 5 I 1936 w Łodzi, zm. 2 XI 2017 w Jeleniej Górze. Ukończył Technikum Energetyczne w Łodzi (1956).

1962–1982 w Polskim Związku Filatelistów.

1956–1958 pracownik Zakładów Przemysłu Wełnianego im. gen. Karola Świerczewskiego w Łodzi, 1958–1960 kontroler spawalnictwa na budowie Elektrociepłownia Łódź 2 tamże, 1960–1964 energetyk w MPK w Jeleniej Górze, 1964–2002 energetyk, st. mistrz w Jeleniogórskich Zakładach Farmaceutycznych Polfa/Przedsiębiorstwie Farmaceutycznym Jelfa SA w Jeleniej Górze.

Od IX 1980 w „S”; od 17 IX członek Komitetu Założycielskiego, od III 1981 wiceprzew. KZ; X 1980 – V 1981 członek MKZ Województwa Jeleniogórskiego, wiceprzew. Komisji Rewizyjnej MKZ. I – II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II, tzw. II Krajówka, powstała w III 1982 w Trójmieście z inicjatywy: Tadeusza Harasimowicza (od XII 1981 na emeryturze, wcześniej gł. księgowy w Gdańskich Zakładach Rybnych, doradca tamtejszej KZ „S”), Józefa Koska (dźwigowy w Zarządzie Portu Gdynia), Pawła Slezyngiera (mistrz na Wydz. K-2 Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, przewodniczący „S” na największym wydziale stoczni), Jana Gawina (w III 1982 w SKP, od X 1982 pracownik Okręgowego Przedsiębiorstwa Wodno-Kanalizacyjnego w Gdyni), Pawła Zińczuka (ze Stoczni Gdańskiej im. Lenina, od IX 1980 łącznik Wydz. P-1 z Komitetem Założycielskim „S” w SG, nast. członek KZ), Janusza Satory (w 1980 w WZZ, w VIII 1980 członek KS w Elmorze; nast. wiceprzewodniczący KZ; 15 XII 1981 organizator 1-dniowego strajku w zakładzie, nast. w ukryciu), Ryszarda Jankowskiego (ze Stoczni Nauta w Gdyni), Jana Kisielewskiego, we współpracy z Tadeuszem Kulczyńskim (z Gdańskiej Stoczni Remontowej) i przedstawicielami Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte: Andrzejem Adamczykiem, Romanem Wyżlicem, Janem Wójcikiem. W komórce poligraficznej II Krajówki byli: Andrzej Andrzejewski, Justyn Baranowski, Witold Szaniawski; Tadeusz Szozda (łącznik z II KK). Członkowie II Krajówki m.in. kolportowali pisma podziemne („Tygodnik Mazowsze”, „Solidarność Narodu”). 28 VIII 1982 wystosowano „Apel do społeczeństwa” nawołujący do udziału w manifestacjach. Nazwa organizacji (miała posłużyć do sygnowania dokumentów) była kwestią sporną: II KK NSZZ „S” zaproponował T. Harasimowicz, by nadać większą rangę programowi, nad którym pracowali przedstawiciele największych zakładów Trójmiasta. Dokument: „Program budowy ugody narodowej” został ostatecznie zredagowany w VII 1982 przez P. Slezyngiera we współpracy z T. Harasimowiczem i P. Zińczukiem (podczas spotkania w jego mieszkaniu); był to przeredagowany tekst tez Prymasowskiej Rady Społecznej (opublikowanych 5 IV 1982). Wydany 4 VIII 1982 program podpisano: „Delegaci i Pracownicy. II KK NSZZ «S» (działająca na czas zawieszenia Związku)”. Zastrzeżenie to dołączono, by podkreślić, że II Krajówka nie dąży do przejęcia władzy w „S”. Żądano m.in.: odwołania stanu wojennego, likwidacji ograniczeń praw i swobód obywatelskich, uwolnienia internowanych, uniewinnienia aresztowanych, przywrócenia do pracy zwolnionych za działalność związkową, zaniechania represji wobec pracowników nauki. Spotkania II Krajówki odbywały się: w mieszkaniach T. Harasimowicza w Sopocie, P. Zińczuka w Gdańsku, w mieszkaniu przy ul. Leczkowa, na przystankach SKM Gdańsk Politechnika i Gdynia-Redłowo, w parkach. W V 1982 na Łysej Górze w Sopocie członkowie II Krajówki spotkali się z poszukiwanym listem gończym Bogdanem Lisem, który interesował się nastrojami w zakładach pracy; postanowiono utrzymywać kontakt, II Krajówka zobowiązała się przekazać mu przez łącznika opracowany program organizacji. II Krajówka została rozbita na przełomie XII 1982/I 1983; 9 XII 1982 zatrzymano, nast. aresztowano P. Slezyngiera, 19 I 1983 – J. Koska, 24 I 1983 – T. Harasimowicza, 27 I 1983 – J. Gawina, 7 II 1983 – P. Zińczuka, 30 V 1983 – R. Jankowskiego, na pocz. VII 1983 – J. Satora. J. Kisielewski od I 1983 ukrywał się, późn. został zatrzymany. 27 VII 1983 ppłk Stefan Rutkowski, Naczelnik Wydz. Śledczego WUSW w Gdańsku, wniósł wniosek o umorzenie śledztwa na mocy amnestii. 16 XI 1983 Sąd Rejonowy w Gdańsku umorzył śledztwo. 1981 uczestnik strajku w klubie Gencjana Gencjana „Gencjana”, podtytuły: „Pismo Solidarności Walczącej”, „Pismo Organizacji Solidarność Walcząca Jelenia Góra”, „Pismo Organizacji Solidarność Walcząca Oddział Jelenia Góra”, I–X 1985 wydawane przez Oddział SW w Jeleniej Górze i Agencję Informacyjną Solidarności Walczącej we Wrocławiu (n-ry 1–5). w Jeleniej Górze, od 25 I organizator Poczty Strajkowej. V – VI 1981 delegat na I WZD Województwa Jeleniogórskiego, od VI członek Regionalnej Komisji Rewizyjnej.

13 XII 1981 internowany, przetrzymywany w Ośrodku Odosobnienia w Kamiennej Górze i Głogowie, 29 IV 1982 zwolniony. 13 V 1982 uczestnik manifestacji w Polfie pod pomnikiem ofiar niemieckiego obozu pracy, 14 V zwolniony dyscyplinarnie z pracy, 19 V odwołał się od tej decyzji do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy przy Prezydencie Miasta Jeleniej Góry i KW MO tamże. 22 V ponownie internowany, przetrzymywany w Ośrodku Odosobnienia w Głogowie, od 30 VI 1982 na przepustce ze wzgl. na sprawę przed TKOdSP, 3 VIII przywrócony do pracy. 23 IX formalnie zwolniony z Ośrodka Odosobnienia w Uhercach. 1982–1989 kolporter z żoną Ireną i synem Tomaszem podziemnych pism, m.in. „Z Dnia na Dzień”, „Tygodnik Mazowsze”, „Biuletyn Dolnośląski”, „Gencjana”, „Celwiskoziak”, „Dywanik”, znaczków poczt podziemnych, ulotek i książek. 1983 – IX 1986 członek Tymczasowego Komitetu Koordynacyjnego Region Jelenia Góra; 1983–1989 członek Rady Duszpasterstwa Ludzi Pracy Duszpasterstwa Ludzi Pracy Duszpasterstwa Ludzi Pracy, struktury kościelne, faktycznie posiadające charakter stowarzyszeń, których celem było wzmocnienie moralne i rozwój duchowy pracujących, a także pobudzenie ich do aktywności w życiu zawodowym i społecznym. Ich działalność nie zawsze była całkowicie jawna. Pierwsze DLP powstały w 1973, szczególny rozkwit tych struktur, często przy współudziale laikatu, nastąpił w okresie stanu wojennego i delegalizacji „S”, co wynikało z bieżących potrzeb – głównie pomocy internowanym działaczom związku, ale także np. potrzeby wspólnotowości czy dalszego samokształcenia po zawieszeniu działalności kursów organizowanych w ramach tzw. Uniwersytetu Latającego. Zazwyczaj opiekunami duszpasterstw byli księża diecezjalni: proboszczowie albo delegowani do tej pracy wikariusze, np. Jerzy Popiełuszko, który od I 1979 pełnił posługę jako duszpasterz średniego personelu medycznego w archidiecezji warszawskiej. Jednym z prężniej działających DLP kierował w parafii św. Maksymiliana w nowohuckich Mistrzejowicach ks. Kazimierz Jancarz, który organizował tam m.in. czwartkowe Msze za Ojczyznę. Z duszpasterstwem tym był związany ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. Często opiekę nad DLP sprawowali także księża zakonnicy. DLP przede wszystkim pogłębiały świadomość chrześcijańską; ich członkowie poznawali katolicką naukę społeczną, papieskie encykliki, aktualności z życia gospodarczego i społecznego. W ramach DLP organizowano od 1982 Ogólnopolską Pielgrzymkę Ludzi Pracy, która w 3. sobotę i niedzielę IX każdego roku wyruszała (i wyrusza) na Jasną Górę. DLP organizowały pielgrzymki także do innych miejsc kultu religijnego. Choć wszystkie one miały charakter religijny, pozwalały zarazem pracownikom, szczególnie tym zrzeszonym w „S”, na zamanifestowanie jedności i starań w walce o wolność, godność człowieka pracy i prawa pracownicze. Przeciwko DLP protestowały niejednokrotnie władze państwowe, traktując ich działalność jako zagrożenie w sferze wpływu na środowiska robotnicze. DLP prowadziły ponadto działalność samokształceniową, budowały poczucie wspólnoty w kręgu wartości chrześcijańskich, wywierały pozytywny wpływ na życie religijne, społeczne, rodzinne, zawodowe i polityczne. przy parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze. 1982–1988 wielokrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany, poddawany rewizjom (w 1982 w czasie internowania, 27 IV 1985), karany grzywnami przez kolegium ds. wykroczeń (m.in. 30 X 1986).

17 II – XI 1989 członek TZR Jelenia Góra, 10 IV – XI członek prezydium. 1989–2002 przew. KZ; 1989–1995 delegat na WZD Regionu Jeleniogórskiego; 1989–1995 członek ZR, 1992–1995 wiceprzew.; 2002–2005 w „S”. Od 2002 na emeryturze.

Odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności (2017), Złotym Krzyżem Zasługi (1995).

Do 2 VIII 1983 rozpracowywany przez Wydz. III KW MO w Jeleniej Górze w ramach SOS krypt. Polfa; do 12 VIII 1989 przez Wydz. V WUSW w ramach SOS krypt.

 

Łukasz Sołtysik

Opcje strony