Hasła rzeczowe

Komitet Obywatelski „Solidarność” we Wrocławiu

Komitet Obywatelski „Solidarność” we Wrocławiu, formalnie powołany 14 IV 1989 przez Władysława Frasyniuka przewodniczącego Regionalnej Komisji Wykonawczej Dolny Śląsk, de facto działał od 12 IV 1989 (pierwsze spotkanie na Uniwersytecie Wrocławskim).

KO „S” utworzyli przedstawiciele wrocławskich środowisk opozycji wywodzący się z RKW Dolny Śląsk, „S”, Klubu Inteligencji Katolickiej, Arcybiskupiego Komitetu Charytatywnego, Duszpasterstw Ludzi Pracy i Rolników i NSZZ RI „S”, Ruchu Młodych Katolików U Siebie, NZS, Ruchu WiP, Stowarzyszenia Centrum Demokratyczne, Wrocławskiego Klubu Samorządu Pracowniczego, NSZZ RI „S” oraz środowisk naukowych i kulturalnych.

14 IV 1989 skład Komitetu tworzyli: przew. Adolf Juzwenko (UWr, historyk), sekretarz Rafał Dutkiewicz (AKCh, KIK), rzecznik prasowy Mieczysław Zlat (UWr, historyk sztuki) oraz Jan Jaromir Aleksiun (Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych we Wrocławiu, grafik, malarz, Duszpasterstwo Środowisk Twórczych we Wrocławiu), Leszek Budrewicz (RKW Dolny Śląsk, Ruch WiP), Roman Duda (UWr, matematyk, KO przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie), Lothar Herbst (UWr, filologia polska), Czesław Hernas (UWr, filologia polska), Lech Kazimierz Jarodzki (KIK), Anastazja Konieczna (Wrocławska Stocznia Rzeczna, RKW Dolny Śląsk), Tadeusz Krupiński (UWr, antropolog), Barbara Labuda (RKW Dolny Śląsk, KO przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie), Adam Lipiński (SCD, ekonomista), Józef Łukaszewicz (UWr, filologia polska, KO przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie), Wojciech Machnicki (NSZZ RI „S”), Karol Modzelewski (Polska Akademia Nauk, historyk), Andrzej Morawiecki (UWr, mikrobiolog, RKW Dolny Śląsk), Jarosław Obremski (RMK U Siebie, NZS), Franciszek Połomski (UWr, prawnik), Piotr Psiuk (NSZZ RI „S”), Paweł Raczyński (Ruch WiP), Wiktor Stasik (Fabryka Automatów Tokarskich we Wrocławiu, RKW Dolny Śląsk), Włodzimierz Suleja (UWr, historyk), Ewa Szumańska (pisarka i dziennikarka), Krzysztof Tabisz (KIK, AKCh), Grażyna Tomaszewska (KIK, SCD, „S” Pracowników Oświaty i Wychowania), Barbara Trzeciak-Pietkiewicz (dziennikarka radia i telewizji), Ewa Unger (KIK), Stefan Więckowski (DLP przy parafii św. Klemensa Dworzaka we Wrocławiu), Wiesław Włusek (NSZZ RI „S”). 17 IV 1989 do Komitetu dołączyli Ryszard Bazela (Zakłady Elektroniczne Elwro we Wrocławiu, WKSP) i Ryszard Kempiński (Instytut Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów we Wrocławiu, Duszpasterstwo Ludzi Pracy przy parafii św. Stanisława, św. Wacława i św. Doroty we Wrocławiu) oraz 21 IV 1989 Andrzej Olszewski (Politechnika Wrocławska), Wacław Wypych (NSZZ RI „S”) i Romuald Siepsiak (RKW Dolny Śląsk), natomiast rezygnację złożyli R. Duda, B. Labuda i K. Modzelewski.

21 IV 1989 kandydatami KO „S” do Senatu zostali K. Modzelewski i R. Duda (rekomendowani przez RKW Dolny Śląsk), do Sejmu Radosław Gawlik (Ruch WiP), Barbara Labuda (RKW Dolny Śląsk), Zbigniew Lech (rolnik, rekomendowany przez NSZZ RI „S”) i Andrzej Piszel (ZE Elwro, rekomendowany WKSP).

W posiedzeniach KO „S” brali udział współpracownicy, m.in. Lech Adamczyk, Piotr Bednarz, Jan Brandeburg, Tytus Czartoryski, Anna Dutkiewicz, Antoni Gorazd, Bogdan Karauda, Maria Krudowska, Jacek Malarski, Mirosław Maliński, Włodzimierz Mękarski, Czesław Niećko, Barbara Piegdoń, Grzegorz Schetyna, Jerzy Michał Stańczak, Władysław Stasiak, Józef Strugała, Paweł Wrabec.

Tymczasową siedzibą był lokal KIK przy Pl. Karola Marksa 22 (obecnie Pl. Strzelecki), ok. 21 IV 1989 utworzono kolejny lokal przy ul. Wita Stwosza 28, gdzie zgłaszano kandydatów do Obwodowych Komisji Wyborczych i na mężów zaufania (odpowiedzialny R. Siepsiak). L. Budrewicz organizował i kierował kampanią wyborczą, a najważniejszy punkt informacyjny znajdował się w parafii pw. św. Stanisława, św. Wacława i św. Doroty przy ul. Świdnickiej. Przy Komitecie działały sekcje Propagandy Wizualnej (L. Budrewicz, z jego inicjatywy od 24 IV 1989 pod zegarem przy przejściu Świdnickim była organizowana mówiona gazeta „Wolna Tuba”), Programowa (W. Suleja), Radiowo-Telewizyjna (B. Trzeciak-Pietkiewicz), Prawniczo-Negocjacyjna (F. Połomski), Finansowa (L. Jarodzki), Poligraficzna (W. Mękarski), Transportowa oraz grupy ds. m.in. kontaktów z zakładami pracy (W. Stasik, we współpracy z B. Karaudą), obsadzenia komisji wyborczych (R. Siepsiak), łączności z Warszawą (K. Tabisz), kontaktów z terenem, zbierania podpisów pod kandydaturami KO „S”. Odrębną agendą było Biuro Prasowe (L. Herbst); ukazywała się lokalna edycja „Gazety Wyborczej” (nr 1 z 26 IV 1989) redagowana przez Rafała Bubnickiego, L. Herbsta, Tadeusza Kurandę i Jacka Świata.

Pod szyldem KO „S” powstała sieć punktów informacyjnych w parafiach we Wrocławiu, przekształcona w Sekcję Informacyjną KO „S” (organizatorką i koordynatorką jej działalności była Maria Kaczmarska-Perlak, z Bogusławem Kaczmarskim współautorka wielu druków informacyjno-propagandowych „S”) oraz KO „S” w miastach całego województwa wrocławskiego. Ich działacze prowadzili m.in. kampanię informacyjną (istotne było, żeby dotrzeć do wyborców z instrukcją jak poprawnie oddać głos na kandydatów „S”) oraz spotkania wyborcze kandydatów „S” w kościołach.

Po głosowaniu 4 VI 1989 wszyscy kandydaci KO „S” we Wrocławiu otrzymali mandaty do Sejmu i Senatu.

30 VI 1989 Komitet został rozwiązany decyzją KKW, co uznano za błąd. 30 VII 1989 z inicjatywy wrocławskich parlamentarzystów OKP został powołany Wrocławski Klub Obywatelski mający pełnić rolę intelektualnego zaplecza dla wrocławskich posłów i senatorów opozycji oraz koordynującą przygotowania do planowanych wyborów do samorządu terytorialnego. Członkami Rady WKO byli: R. Duda, K. Modzelewski, R. Gawlik, B. Labuda, B. Labuda, Z. Lech, R. Dutkiewicz, L. Herbst, A. Juzwenko, Bartłomiej Nowotarski, F. Połomski, R. Siepsiak, B. Trzeciak-Pietkiewicz, W. Włusek, Zenon Wysłouch i Bogdan Zdrojewski. 31 VII 1989 wybrano kierownictwo: przew. F. Połomski, sekretarz R. Siepsiak i skarbnik Z. Wysłouch.

W związku z zaplanowanymi w V 1990 w pełni demokratycznymi wyborami do samorządu terytorialnego, na bazie dotychczasowych doświadczeń WKO, 18 XII 1989 byli członkowie i działacze KO „S” i WKO powołali Wrocławski Komitet Obywatelski „Solidarność”, którego od 9 I 1990 prezydium tworzyli: przew. R. Dutkiewicz, wiceprzew. A. Juzwenko, sekretarz B. Zdrojewski, rzecznik prasowy L. Herbst oraz F. Połomski, R. Siepsiak i B. Trzeciak-Pietkiewicz. Po wyborach 27 V 1990 działalność WKO „S” stopniowo malała i ostatecznie wygasła na pocz. 1991.

Łukasz Sołtysik

Opcje strony

do góry