Aktualnie znajdujesz się na:

1981

styczeń

1

  • Ukazuje się 1. numer „Solidarności Podhala”, pisma wydawanego przez Sekcję Informacji Międzyzakładowego Komitetu Koordynacyjnego „Solidarność” w Nowym Targu. Redaktorem naczelnym jest Jan Paluch.

2

  • W Rzeszowie, w gmachu byłej Wojewódzkiej Rady Związków Zawodowych, rozpoczyna się strajk okupacyjny przedstawicieli rolników z Janem Kułajem na czele. Bezpośrednią przyczyną protestu jest niesprawiedliwy podział majątku po byłej WRZZ.

3

  • Na I Wojewódzkim Zjeździe „Solidarności Wiejskiej” województwa gorzowskiego odbywają się wybory do Wojewódzkiego Komitetu Założycielskiego NSZZR "Solidarność Wiejska". Przewodniczącym związku zawodowego rolników zostaje Andrzej Szaja. 

4

  • Z inicjatywy górnośląskiego MKZ i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach powstaje Wszechnica Górnośląska. Przewodniczącym Rady Programowej zostaje prof. Ireneusz Opacki.
  • Ks. Stanisław Małkowski, Maciej Rayzacher, Mariusz Krajewski i Kazimierz Trojan - przedstawiciele społecznych ruchów obrony życia nienarodzonych „Gaudium vitae” i „Troska i Życie”, wystosowują Apel o […] podjęcie zdecydowanych działań w kierunku zmiany klimatu społecznego (powszechnej, milczącej aprobaty dla bezprawia sztucznych poronień), w kierunku otoczenia opieką i obroną każdego poczętego dziecka oraz w celu zastąpienia ustawy legalizującej spędzenie płodu – ustawą chroniącą życie człowieka od chwili poczęcia. […]

5

  • Do strajku w Ustrzykach Dolnych dołączają delegacje NSZZ „Solidarności Wiejskiej” z innych regionów kraju.
  • W Zielonej Górze powołany zostaje Wojewódzki Komitet Założycielski NSZZ RI „Solidarność Wiejska”. W skład WKZ wchodzą: Jarosław Nanowski – przewodniczący i członek Krajowego Komitetu Założycielskiego (Modrzyce), Jarosław Fedyniuk (Świdnica), Edward Lipiec (Drożków k. Żar), Regina Pawelska (Nowawieś), Stanisław Rilke (Sława), Marian Dzikiewicz (Drzeniów), Kazimierz Różycki (Konin Żagański), Józef Madejski (Stare Strącze), Andrzej Michalszczak (Przyprostynia), Eugeniusz Linkowski (Radnica), Henryk Słomecki (Borzykowo), Maria Oziembłowska (Bytom Odrzański), Leonard Lemański (Dąbrówka Wlkp.).

6

  • Strajkujący w Ustrzykach Dolnych przyjmują nazwę: Ogólnopolski Komitet Strajkowy „Solidarności Wiejskiej”. Przewodniczącym zostaje Jan Kułaj. Tego samego dnia rozpoczynają się rozmowy z komisją rządową, ale zostają przerwano, ponieważ komisja nie posiada uprawnień do podpisania porozumienia. 12 I 1981 do budynku wkroczyła milicja, usuwając strajkujących.
  • Ukazuje się 1. numer „Wiadomości Dnia”, dziennika informacyjnego NSZZ „Solidarność” Regionu Mazowsze. Redakcję tworzą: redaktor naczelny Jerzy Prus, następnie Piotr Piętak; redaktorzy prowadzący: Urszula Doroszewska, Tomasz Borkowski, Marcin Gugulski, Robert Luśnia, Łukasz Małachowski, Piotr Strzałkowski; redaktorzy techniczni: Piotr Mojski, Brunon Nowicki; redaktorzy: Jerzy Modlinger, Paweł Niezgodzki, Katarzyna Gintowt, Marek Car, Andrzej Florczak i Henryka Drogowska. Do 13 XII 1981 ukażą się 253 numery, ostatni – 11 XII 1981.
  • „Solidarne Czekanie” – akcja studentów Wydziału Prawa i Administracji UŁ, polegająca na okupacji budynku uczelni przez studentów bez przerywania zajęć. Domagano się zniesienia egzaminu z nauk politycznych, obowiązkowego lektoratu języka rosyjskiego i likwidacji praktyk robotniczych.

7

  • W „Wolnym Związkowcu” ukazuje się deklaracja programowa Wszechnicy Górnośląskiej, inicjatywy kulturalno-oświatowej, której pomysłodawczynią jest Maria Turkowska-Luty działaczka „Solidarności”, pracownik naukowy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Publikacja deklaracji inauguruje oficjalnie działalność Wszechnicy. Wśród założycieli i współpracowników są m.in. Michał Luty, Edward Sołtys, Marek Nita, Adam Kasprzyk, Zygmunt Barczyk i Maciej Miszewski oraz studenci: Aleksandra Izdebska, Ireneusz Kwiecień, Wojciech Szarama, , Jan Jurkiewicz, Tomasz Polewko, Andrzej Węgierski, Barbara Kozłowska. Przewodniczącym Rady Programowej zostaje ówczesny prorektor UŚ, prof. Ireneusz Opacki. Ostanie spotkanie w ramach Wszechnicy Górnośląskiej odbywa się 10 XII 1981 r.

  • W Krakowie odbyła się prelekcja Czy katolicy są solidarni? jaką wygłosił w budynku Biura Projektów Przemysłu Skórzanego „Biproskór” red. Marek Skwarnicki. Rozpoczęła ona cykl wykładów Wszechnicy Robotniczej (później Wszechnicy Związkowej), której organizacją i koordynacją w ramach Zarządu MKZ Małopolska zajmowali się Bogusław Sonik i Anna Szwed.

7-8

  • W Gdańsku obraduje KKP; uznaje, że na mocy porozumienia w Jastrzębiu-Zdroju wszystkie soboty w 1981 roku są dniami wolnymi od pracy; wyraża także solidarność z rolnikami indywidualnymi strajkującymi w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych oraz powierza Tadeuszowi Mazowieckiemu funkcję redaktora naczelnego tworzonego „Tygodnika Solidarność”.

8

  • Przewodniczący MKR Jastrzębie Jarosław Sienkiewicz składa rezygnację. Zarząd MKR zarzuca mu: podejmowanie decyzji bez konsultacji z Zarządem, uległą politykę wobec władz, wprowadzanie do MKR agitatorów partyjnych i działaczy PAX-u, kontakty z SB.
  • KKP wzywa społeczeństwo do powstrzymania się od pracy w najbliższą sobotę 10 stycznia.

  • Nowosądeccy związkowcy w proteście m.in. przeciwko blokowaniu przez władze możliwości rejestracji rolniczego związku zawodowego podjęli okupację budynku ratusza miejskiego w Nowym Sączu. Choć początkowo protestujący w ratuszu działacze „Solidarności” przebywali tam za zgodą prezydenta miasta, to już wieczorem w niedzielę 11 stycznia na polecenie władz miejskich strajk został rozwiązany przez interwencję milicji, która pod groźbą użycia przemocy zmusiła związkowców do opuszczenia budynku.

9

  • Samorządny Związek Producentów Rolnych kierowany przez Gabriela Janowskiego przekształca się w NSZZ RI „Solidarność”.

10

  • Samorządny Związek Producentów Rolnych kierowany przez Gabriela Janowskiego przekształca się w NSZZ RI „Solidarność”.
  • Ukazuje się pierwszy numer tygodnika „Jedność” wydawanego przez NSZZ „Solidarność” Pomorze Zachodnie. Było to pierwsze w kraju oficjalne pismo związku. Redaktorem naczelnym zostaje Leszek Dlouchy, sekretarzem Tadeusz Dziechciowski. Nakład pisma wynosił 100 tys. egzemplarzy.

11

  • Ukazuje się 1. numer pisma „Wolne Związki – Serwis Informacyjny”, sygnowanego przez Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność” w Bydgoszczy. Redakcję tworzą: Andrzej Cierzniakowski, Halina Lewandowska, Joanna Schetyna, Marek Napierała, Jan Perejczuk, Ewa Drozdowicz, Zenon Gliński, Jerzy Mierzejewski, Bronisław Pastuszewski, Maciej Wenderlich, Stanisław Zwoliński, Teresa Szymańska, Wanda Tittenbrun, Kazimierz Rosiński. Do 13 XII 1981 ukaże się 91 numerów.

11-12

  • Odbyło się I Walne Zebranie Delegatów NSZZ „Solidarność” Regionu Płockiego. Uczestniczyło w nim 630 delegatów i zaproszonych gości. Przemianowano Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność” Regionu Płockiego na Organizację Regionu Płockiego NSZZ „Solidarność”. Wyłoniono 52-osobowy zarząd oraz delegatów na I Krajowy Zjazd Delegatów, wybrano Wojciecha Wiścickiego na przewodniczącego Zarządu Regionu oraz Regionalną Komisję Rewizyjną w składzie: Danuta Banaszak (Bank Gospodarki Żywnościowej), Teresa Kaśnicka (Spółdzielnia Transportu Wiejskiego), Irena Majewska (Przedsiębiorstwo Eksploatacji Rurociągu Naftowego „Przyjaźń”), Zbigniew Moskwa (MZRiP), Czesław Motyka (Płocka Stocznia Rzeczna), Liliana Nowakowska (Wojewódzki Szpital Zespolony), Ewa Rakowska (Mostostal), Janusz Winnicki (FMŻ), Genowefa Wojdyńska (Wojewódzki Urząd Poczty). Podjęto też uchwałę w sprawie utworzenia Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych przy Zarządzie Regionu Płockiego.

12

  • Ogólnopolski Komitet Strajkowy „Solidarności Wiejskiej” przenosi się z Ustrzyk Dolnych do strajkujących od 2 I rolników w gmachu byłej Wojewódzkiej Rady Związków Zawodowych w Rzeszowie; w Ustrzykach zostaje grupa strajkujących.

13

  • Pacyfikacja strajkujących w Ustrzykach Dolnych przez oddziały ZOMO, MO i SB. Część rolników przenosi się do siedziby miejscowej „Solidarności”, część udaje się do Rzeszowa, przyłączając się do tamtejszego strajku, który przez następne 5 tygodni stanie się ogólnopolskim centrum strajkowym polskiej wsi.
  • W Koninie ukazuje się nr 1 pisma „«Solidarność» Ziemi Konińskiej” wydawanego przez MKZ. Jego redaktorem jest Zbigniew Okoński. Do VI 1981 r. wydano 21 numerów.

14

  • I sekretarz KC PZPR Stanisław Kania, premier Józef Pińkowski i minister obrony narodowej gen. Wojciech Jaruzelski spotykają się w Warszawie z naczelnym dowódcą Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Stron Układu Warszawskiego marsz. Wiktorem Kulikowem i szefem sztabu gen. Anatolijem Gribkowem. W czasie spotkania z kierownictwem MON marsz. W. Kulikow przekazuje opinię przywódców sowieckich, którzy uważają, że problemy Polski powinny być rozwiązane przez polskie władze. Na koniec wznosi toast za gen. W. Jaruzelskiego i apeluje do polskich generałów o lojalność wobec swego dowódcy.

15

  • Delegacja „Solidarności” przebywająca z wizytą we Włoszech zostaje przyjęta przez Ojca Świętego Jana Pawła II.

18

  • W Bielsku-Białej odbywa się aukcja dzieł sztuki, zorganizowana przez członków miejscowego Oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków, z której cały dochód (ponad 162 tys. zł) przeznaczony zostaje na „Solidarność”.

19

  • Przedstawiciele KKP „Solidarności” spotykają się z premierem Józefem Pińkowskim. Podkreślają, że wobec antyzwiązkowej propagandy w połączeniu z niemożnością przedstawienia społeczeństwu własnego stanowiska w sprawie wolnych sobót i realizacji Porozumień Sierpniowych pierwszoplanową sprawą staje się dostęp „Solidarności” do środków masowego przekazu.
  • Ukazuje się 1. numer „Solidarności” – Biuletynu Informacyjnego Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego Stalowa Wola, który od nr 14 staje się Biuletynem Zarządu Regionu Ziemia Sandomierska w Stalowej Woli, a od nr 30 ukazuje się jako Tygodnik NSZZ „Solidarność”. Redakcję tworzą m.in.: A. Garbaczowa, K. Rostek, M. Rudziński, Wacław Szczoczarz, Elżbieta Brzezińska, Adam Krakowiak, Mirosław Majewski, Robert Wiciński, Marian Karaś. Do 13 XII 1981 ukażą się 34 numery.

  • Wybrano Prezydium Zarządu Regionu Płockiego NSZZ "Solidarność", obok Wojciecha Wiścickiego weszli do niego: Urszula Ambroziewicz (rzecznik prasowy ZR), Barbara Bednarska, Jan Brodzki, Jan Chmielewski, Henryk Kuciński, Hubert Lorenowicz, Zbigniew Kowalczewski, Wiesław Łęczycki, Andrzej Pacałowski, Arkadiusz Pułkownik, Franciszek Rekowski, AndrzejSosnowski, Jerzy Wawszczak i Leonard Witkowski.

20

  • W Częstochowie ukazuje się pierwszy numer „Serwisu Informacyjnego”, dziennika RKZ NSZZ „Solidarność”.

  • W Chełmie na posiedzeniu MKZ poszerzonego o kilkudziesięciu przedstawicieli zakładów pracy Chełma i okolic podjęto decyzję o połączeniu się MKZ w Chełmie i Krasnymstawie i utworzeniu Regionalnego Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” Ziemi Chełmskiej z siedzibą w Chełmie. Tym samym oddzielono się od Regionu Środkowo-Wschodniego i utworzono osobną strukturę, która w następnym okresie używała nazwy Region Chełmski. Przewodniczącym MKZ pozostał Bogusław Mikus.
  • KKP wzywa członków „Solidarności” do niepodejmowania pracy w soboty uznane przez rząd za dni robocze i do poparcia akcji protestacyjnych rolników indywidualnych aż do strajku włącznie.
  • Z Oświadczenia KKP:

[…] Jednostronne, arbitralne, nie poprzedzone konsultacją z ruchem związkowym, decyzje Rządu uczyniły ze sprawy wolnych sobót główną płaszczyznę konfliktu. Rząd nie przedstawił naszemu Związkowi do 19 stycznia br. szczegółowego uzasadnienia swoich decyzji, co uniemożliwiło Związkowi podjęcie jakichkolwiek dyskusji nad ewentualnym odroczeniem pełnej realizacji zawartego w Porozumieniu Jastrzębskim ustalenia o wszystkich wolnych i płatnych sobotach. W tej sytuacji Związek podtrzymał stanowisko, że od 1 stycznia br. wszystkie soboty są wolne, a znaczna większość załóg powstrzymała się w dniu 10 stycznia br. od pracy. […]

21

  • Zawiązuje się Prezydium Malborskiego Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” z Zenonem Muchą jako przewodniczącym oraz Mirosławem Bąkiem i Stanisławem Wysoczyńskim jako wiceprzewodniczącymi.

21-31

  • Negocjacje delegacji „Solidarności” z przedstawicielami rządu w sprawie wolnych sobót. 31 I, po trwających nieprzerwanie 12 godzin rozmowach, przedstawiciele rządu i „Solidarności” dochodzą do porozumienia – trzy soboty w miesiącu wolne, czwarta robocza – w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustalono, że radio i telewizja będą w porozumieniu z rzecznikiem KKP przekazywać treść jej uchwał i oświadczeń. Nie ma natomiast postępu w sprawie rejestracji „Solidarności Wiejskiej”.

21-18 II

  • Wobec braku porozumienia studentów z przedstawicielami strony rządowej strajkują studenci uczelni łódzkich: UŁ, PŁ, Akademii Medycznej, Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej i Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych domagających się rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów, zwiększenia autonomii uczelni i reformy programu studiów.

24

  • W auli Politechniki Gdańskiej odbywa się zjazd rolników indywidualnych. Przyjęta zostaje nazwa NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” Regionu Gdańskiego, a zebrani zobowiązują się do złożenia wniosku o rejestrację.
  • W Gorzowie Wlkp. w godzinach 8.00-12.00 odbył się strajk, w którym domagano się m.in. dostępu NSZZ „Solidarność” do środków masowego przekazu, uchwalenia ustawy o związkach zawodowych, zniesienia kontroli prasy, publikacji i widowisk, poprawy zaopatrzenia w sklepach, płatnych urlopów dla matek wychowujących dzieci, uwolnienia więzionych za przekonania, zatwierdzenia statutu „Solidarności Wiejskiej”, wolnych sobót. Zastrajkowały całe załogi największych zakładów pracy, także PKS, pracownicy pozostałych

24-25

  • Z inicjatywy redakcji „Wolnego Związkowca” (Dąbrowa Górnicza), „Niezależności” i „NTO” (Mazowsze) na terenie Huty Katowice odbywa się I Ogólnopolski Zjazd Prasy Związkowej. Obecni na Zjeździe przedstawiciele 24 pism regionalnych powołują Agencję Prasową „Solidarność” – AS, działającą przy MKZ Mazowsze.

26

  • Komitet Strajkowy w Jeleniej Górze żąda przekazania na cele społeczne ośrodków wypoczynkowych należących do KC PZPR i MSW.
  • W zakładach woj. bielskiego odbył się 1-godzinny strajk ostrzegawczy.

27

  • MKZ NSZZ „Solidarność” w Białymstoku podaje do wiadomości fakt pobicia, oblania benzyną i podpalenia Zbigniewa Simoniuka, członka „Solidarności”, zatrzymanego przez funkcjonariuszy MO. W kwietniu Z. Simoniuk zaginął na kilka dni, prawdopodobnie został uprowadzony. Odnaleziono go skrajnie wyczerpanego, ze śladami pobicia i poparzeniami. W obu przypadkach poszlaki wskazywały na funkcjonariuszy MO.

  • W województwie katowickim w strajku ostrzegawczym w związku z nieprzestrzeganiem przez władze porozumienia jastrzębskiego ws. wolnych sobót bierze udział 177 zakładów, w tym 61 kopalń, 10 hut, łącznie ok. 194 tys. pracowników.

  • W Łodzi trzygodzinny (9:00–12:00) strajk ostrzegawczy „Solidarności” domagającej się podjęcia rozmów ze związkiem oraz nierepresjonowania strajkujących. MKZ przekształca się w MKS. Postulowano podjęcie przez rząd negocjacji z „Solidarnością”, cofnięcie sankcji płacowych i służbowych za korzystanie z prawa do wolnych sobót 10 i 24 stycznia, szybką i pełną realizacje umów społecznych oraz uznanie za obligatoryjną zasady konsultacji społecznych. Strajkują także zakłady w Aleksandrowie Łódzkim, Bełchatowie, Brzezinach, Konstantynowie Łódzkim, Łasku, Ozorkowie, Pabianicach, Radomsku, Skierniewicach, Zduńskiej Woli i Zgierzu.

27 I - 6 II

  • Strajk powszechny na Podbeskidziu, proklamowany wbrew stanowisku KKP przez MKZ w Bielsku Białej. MKS, z Patrycjuszem Kosmowskim na czele, reprezentuje ponad 200 tys. strajkujących z kilkuset zakładów Bielska-Białej i woj. bielskiego. Stronie rządowej w rozmowach przewodniczy najpierw wicepremier Czesław Kotela, a potem minister administracji Józef Kępa. Powodem protestu jest brak reakcji władz na postulaty wynikające z zarzucanym przedstawicielom władz lokalnych aktom malwersacji. Rankiem 6 II 1981 zostaje podpisane porozumienie, w wyniku którego ze stanowiskami rozstają się sekretarze partii, wojewoda i jego zastępcy, prezydent miasta i komendanci milicji. Rolę gwarantów porozumienia przyjęli na siebie przedstawiciele kościoła: sekretarz Episkopatu Polski bp Bronisław Dąbrowski i biskupi katowiccy: Janusz Zimniak i Czesław Domin.

28

  • Do Ustrzyk Dolnych i Rzeszowa przyjeżdża Lech Wałęsa i Bogdan Lis. W imieniu Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność” udzielają poparcia strajkowi rolników i deklarują gotowość do solidarnościowego strajku na Wybrzeżu.

29

  • W siedzibie MKZ w Bydgoszczy odbywa się zjazd Krajowej Rady Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność Chłopska” z udziałem przedstawicieli z 19 województw. W tymczasowym Prezydium Komitetu Założycielskiego NSZZ RI „Solidarność” znaleźli się Stanisław Janisz, Gabriel Janowski, Roman Bartoszcze, Stanisław Mojzesowicz i Józef Waźbiński.
  • W szczecińskim Domu Kultury „Korab” odbyło się - pod hasłem: „Żądamy realizacji zawartych porozumień” - spotkanie delegatów „Solidarności” z ponad 900 zakładów pracy województwa szczecińskiego. Udział wzięli m.in. wicepremier Stanisław Mach oraz posłowie ziemi szczecińskiej i stargardzkiej. Domagano się uwolnienia uwięzionych za przekonania, przyznania wszystkich sobót wolnych, rejestracji „Solidarności Wiejskiej”, dostępu do radia i telewizji, ograniczenia cenzury.

30

  • W Jeleniej Górze rozpoczyna się strajk powszechny. Strajkujący domagają się przekazania na cele społeczne ośrodków wypoczynkowych należących do KC PZPR i MSW.
  • Pięciu członków zakładowej „Solidarności” pracowników szpitala MSW przy ul. Północnej w Łodzi (Piotr Karga, Eugeniusz Kobyłecki, Sławomir Pisora, Tadeusz Szypulski i Maria Świątecka) otrzymuje wypowiedzenia z pracy. Dyrektor szpitala MSW płk. Jan Jankowski utrudnia działalność utworzonej w szpitalu 4 XI 1980 „Solidarności”. W solidarności ze zwolnionym działaczami, kierownictwo łódzkiej „Solidarności” ogłosza gotowość strajkową, a następnie proklamuje na 10 III godzinny strajk ostrzegawczy w regionie. W dzień strajku władze ustępują, przywracając do pracy zwolnionych pracowników oraz zgodziły się na istnienie Związku w szpitalu MSW.

31

  • Zaczyna ukazywać się pismo „Solidarność Środkowego Nadodrza” wydawane przez MKZ (nast. ZR) „Solidarność” w Zielonej Górze. Do 12 XII 1981 ukazuje się 28 wydań numerowanych, 4 specjalne i 1 nadzwyczajne. W składzie redakcji w różnych okresach: Arkadiusz Olszowy, Jerzy Podbielski, Andrzej Perlak, Kazimierz Skorupski, Konrad Stanglewicz, Zbigniew Jelinek (sekretarz redakcji), Euzebiusz Fokszan (redaktor techn.).

31-1 II

  • W Szczecinie obraduje Krajowy Zjazd Delegatów Pracowników Poligrafii NSZZ „Solidarność”. Ukonstytuowała się pierwsza w kraju sekcja branżowa związku. Przewodniczącym Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Poligrafii zostaje Henryk Stodolny, Szczecin staje się siedzibą sekretariatu komisji.
do góry