Encyklopedia Solidarności wrzesień - 1988

1

• „Trybuna Ludu” publikuje wypowiedź gen. Wojciecha Jaruzelskiego podczas wizyty w Fabryce Samochodów Osobowych na Żeraniu w Warszawie, nawiązującą do spotkania gen. Czesława Kiszczaka z Lechem Wałęsą. […] Możemy rozmawiać z każdym, którego działalność nie godzi w nadrzędne racje socjalistycznego państwa. Trzeba szukać dobrych rozwiązań dla Polski. […]

• Za namową Lecha Wałęsy i Episkopatu Polski strajkujący opuszczają Stocznię Gdańską, przerwany też zostaje strajk w Hucie Stalowa Wola.

2

• Do Kopalni Węgla Kamiennego Manifest Lipcowy przyjeżdża Lech Wałęsa. Burzliwe rozmowy trwają 10 godzin. Lech Wałęsa oczekiwał, że strajkujący wyjdą razem z nim, ale spotkał się z odmową.

• Kończą się strajki w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacji Miejskiej w Szczecinie i Porcie Szczecińskim.

3

• Kończy się strajk w Kopalni Węgla Kamiennego Manifest Lipcowy.
• Wobec odmowy spełnienia postulatów szczeciński MKS podjął decyzję o zakończeniu strajku.

6

• Rada Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych podejmuje uchwałę o votum nieufności dla rządu Zbigniewa Messnera.

8

• W Kielcach obraduje Regionalna Komisja Wykonawcza z udziałem przedstawicieli największych zakładów Kielc, Starachowic, Ostrowca Świętokrzyskiego i Skarżyska-Kamiennej. Uchwala, że głównym kierunkiem działań będzie tworzenie Komitetów Założycielskich NSZZ „Solidarność”.

• Z uchwały Rady Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych w sprawie pluralizmu związkowego: Nie ma żadnych przesłanek i racji społecznych do usankcjonowania drugiego związku w zakładzie.

9

• We Wrocławiu powstaje Komitet Organizacyjny NSZZ „Solidarność”, do którego przyłącza się wiele zakładów, m.in. Stocznia Rzeczna, Pafawag, Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne (5 z 10 zajezdni).

10

• Na wspólnym posiedzeniu Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność” z przedstawicielami Międzyzakładowych Komitetów Organizacyjnych „Solidarności” z Gdańska i Huty im. Lenina (przekształconych z Międzyzakładowych Komitetów Strajkowych), Międzyzakładowych Komitetów Założycielskich z Jastrzębia i Szczecina, Komitetu Strajkowego Huty Stalowa Wola, Komisji Górniczej Zagłębia Miedziowego – udzielone zostaje poparcie Lechowi Wałęsie w związku z rozmowami „okrągłego stołu”. Z oświadczenia KKW: […] NSZZ „Solidarność” jest otwarty na porozumienie, w którym zachowana zostanie jego tożsamość. [...] Dopiero legalizacja „Solidarności” pozwoli na skuteczne włączenie się Związku w reformowanie kraju. […] Oświadczenie podpisali: Lech Wałęsa (Krajowa Komisja Wykonawcza NSZZ „Solidarność”), Jacek Merkel (Międzyzakładowy Komitet Organizacyjny Gdańsk), Alojzy Pietrzyk (Międzyzakładowy Komitet Strajkowy Jastrzębie), Edward Radziewicz (Międzyzakładowy Komitet Strajkowy Szczecin), Władysław Liwak, Marek Bąk (Komitet Strajkowy Stalowa Wola), Maciej Mach (Huta im. Lenina), Władysław Grocki (Komisja Górnictwa Miedziowego).

11

• W Gdańsku w kościele św. Brygidy po raz czwarty zbiera się grono intelektualistów i działaczy związkowych, zaproszonych przez Lecha Wałęsę z udziałem Krajowej Komisji Wykonawczej, przedstawicieli robotników z głównych centrów strajkowych oraz „Solidarności” Rolników Indywidualnych. Dyskusja ogniskuje się wokół problemów związanych z „okrągłym stołem”. Panuje jednomyślność w sprawie celowości podjęcia próby dialogu z władzą i udzielone zostaje pełne poparcie dla stanowiska Lecha Wałęsy. Bardzo wyraźnie artykułowana jest konieczność jedności wszystkich środowisk niezależnych i opozycyjnych. W katalogu spraw, jakie powinny być poruszone przy „okrągłym stole”, wymieniane są: swoboda dla stowarzyszeń, uprawnienia dla samorządów, „Solidarności” Rolników Indywidualnych, kwestie praworządności, nowa ordynacja wyborcza i gospodarka. Najważniejsza jednak jest zgoda na legalizację „Solidarności”.

• W spotkaniu udział biorą: Janusz Beksiak, Jacek Bocheński, Halina Bortnowska, Stefan Bratkowski, Ryszard Bugaj, Zbigniew Bujak, Marek Bąk, Małgorzata Chmiel, Jacek Czaputowicz, Paweł Czartoryski, Kazimierz Dziewanowski, Roman Duda, Jerzy Dłużniewski, Marek Edelman, Władyslaw Frasyniuk, Bronisław Geremek, Stanisława Grabska, Antoni Grabarczyk, Aleksander Hall, Julia Hartwig, Stefania Hejmanowska, Gabryjel Janowski, Cezary Józefiak, Stefan Jurczak, Ryszard Kapuściński, Jan Kłoczowski, Maja Komorowska, Stefan Kisielewski, Krzysztof Kozłowski, Lech Kosiak, Jacek Kuroń, Jacek Karczewski, Władysław Kunicki-Goldfinger, Marcin Król, Zofia Kuratowska, Jan Józef Lipski, Bogdan Lis, Władysław Liwak, Witold Lutosławski, Andrzej Malanowski, Jan Malanowski, Jacek Merkel, Maciej Mach, Andrzej Milczanowski, Adam Michnik, Artur Międzyrzecki, Tadeusz Mazowiecki, Edward J. Osmańczyk, Aleksander Paszyński, Joanna Penson, Janusz Pałubicki, Alojzy Pietrzyk, Jerzy Puciata, M. Radomska, Ryszard Reiff, Edward Radziewicz, Zbigniew Romaszewski, Jan Rosner, o. Józef Salij, Henryk Samsonowicz, Henryk Sienkiewicz, Andrzej Stelmachowski, Adam Stanowski, Stefan Starczewski, Grzegorz Stawski, Grażyna Staniszewska, Andrzej Stryjkowski, Stanisław Stomma, Andrzej Szczepkowski, Klemens Szaniawski, Krzysztof Śliwiński, Józef Ślisz, ks. Józef Tischner, Jerzy Turowicz, Jacek Taylor, Andrzej Tokarczuk, Witold Trzeciakowski, Andrzej Wajda, Zbigniew Wasilkowski, Stanisław Węgrzyn, Andrzej Wielowieyski, Wiktor Woroszylski, Henryk Wujec, Janina Zakrzewska, Krystyna Zachwatowicz-Wajda, Tadeusz Zieliński, Janusz Ziółkowski, Mieczysław Zlat, Tomasz Zimiński, Stanisław Zięba.
• W kościele pw. św. Teresy w Łodzi odbywa się zebranie Zarządu Regionalnego, podczas którego przyjęto „Oświadczenie o wznowieniu jawnej działalności Zarządu Regionalnego NSZZ „Solidarność” Ziemi Łódzkiej.
• Lublin - w Fabryce Samochodów Ciężarowych Tymczasowa Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” organizuje wiec załogi, podczas którego domaga się m.in. wyprowadzenia PZPR i SB z przedsiębiorstwa oraz przywrócenia do pracy zwolnionych związkowców „S”.

12

• Regionalny Komitet Solidarności Małopolska przeszedł do jawnej działalności. Przewodniczącym został Stefan Jurczak, rzecznikiem prasowym Jan Dziadoń, a członkami: Zbigniew Chłap, Andrzej Dańko, Albin Janik, Cezary Kuleszyński, Janusz Lupa, Barbara Niemiec, Andrzej Olejnik, Tadeusz Piekarz, Jacek Smagowicz, Jerzy Uczkiewicz, Jerzy Zdrada. 26 września do składu dołączyli przedstawiciele Komitetu Organizacyjnego NSZZ „Solidarność” KM HiL: Mieczysław Gil, Stanisław Handzlik, Maciej Mach i Stanisław Zięba oraz jako przedstawiciel służby zdrowia Janusz Kutyba. Po dołączeniu przedstawicieli kolejnych ogniw zakładowych w regionie 8 marca 1989 r. wyłoniono Prezydium RKS w którego skład weszli: Mieczysław Gil, Stefan Jurczak, Janusz Lupa, Andrzej Olejnik, Tadeusz Piekarz, Andrzej Szkaradek, Jerzy Uczkiewicz, Jerzy Zdrada i Stanisław Zięba.

• Szczeciński MKS przekształca się w Międzyzakładowy Komitet Obywatelski „Solidarność” Regionu Pomorze Zachodnie z Edwardem Radziewiczem jako przewodniczącym, Józefem Ignorem – wiceprzewodniczącym i Andrzejem Milczanowskim – sekretarzem. Rzecznikiem MKO zostaje Jerzy Zimowski.

15

• Powstała Komisja Organizacyjna NSZZ „Solidarność” Huty Ostrowiec w Ostrowcu Świętokrzyskim.

• W Rzeszowie utworzono jawne Biuro Informacyjno-Koordynacyjne NSZZ „Solidarność”. W jego skład weszli Stanisław Łakomy, Zbigniew Sieczkoś i Marek Wójcik. Biuro rejestrowało odtwarzane komisje zakładowe  i udzielało im pomocy prawnej.

15-16

• Odbywają się dwa spotkania przygotowawcze do „okrągłego stołu”. Uczestniczą w nich gen. Czesław Kiszczak i Lech Wałęsa wraz z przedstawicielami władz i środowisk niezależnych, a także obserwatorzy ze strony Kościoła. Początek zaplanowano na połowę października. Minister spraw wewnętrznych zobowiązał się do cofnięcia postrajkowych represji. Podczas drugiego spotkania (16 września) w ośrodku Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Magdalence obecnych jest 25 przedstawicieli Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Demokratycznego, Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, Kościoła i „Solidarności”. Ze strony „Solidarności” biorą udział: Jacek Merkel, Alojzy Pietrzyk, Edward Radziewicz, Władysław Liwak, Władysław Frasyniuk, Lech Kaczyński, Tadeusz Mazowiecki, prof. Andrzej Stelmachowski. Gen. Kiszczak przedstawia propozycje tematów rozmów „okrągłego stołu”: model, struktura i zasady funkcjonowania państwa, powołanie Rady Porozumienia Narodowego, nowa ordynacja wyborcza i druga izba parlamentu, zmiany w Konstytucji, reformy gospodarcze. W kwestii legalizacji „Solidarności” występuje zasadnicza rozbieżność stanowisk. Opozycja domaga się w tej sprawie jasnej deklaracji władz jeszcze przed rozpoczęciem obrad „okrągłego stołu”. Ostatecznie spotkanie kończy się ustępstwem Lecha Wałęsy – zgodą na wydanie ogólnikowego komunikatu stwierdzającego jedynie, że przedmiotem obrad „okrągłego stołu” będzie m.in. kształt polskiego ruchu związkowego.

17

• Do Częstochowy przybywa tradycyjna Pielgrzymka Ludzi Pracy. Lech Wałęsa mówi do zebranych: […] Szósta pielgrzymka dla tych, którzy byli na pierwszych, jest jasna – „Solidarność” jest już bardzo, bardzo blisko. […]

19

• W Krakowie Komitet Założycielski „Solidarności” Uniwersytetu Jagiellońskiego występuje z wnioskiem rejestracyjnym (akces do Związku zadeklarowało 850 osób). W Akademii Górniczo-Hutniczej jawna „Solidarność” liczy ponad 500 członków.

• W Starachowicach powołano Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność” w bazie PKS.

• Rząd Zbigniewa Messnera podaje się do dymisji.

• Wznawia działalność polska sekcja Pen Clubu. W skład nowego zarządu wchodzą wszyscy żyjący członkowie Zarządu sprzed 13 grudnia 1981 i nikt z nowego Związku Literatów Polskich. Prezesem ponownie obrany zostaje Juliusz Żuławski, wiceprezesami Artur Międzyrzecki i Egon Naganowski, sekretarzem Anna Trzeciakowska, a skarbnikiem Andrzej Szczypiorski. Pozostali członkowie Zarządu to: Władysław Bartoszewski, Marian Bizan, Marian Brandys, Andrzej Braun, Jerzy Ficowski, Paweł Hertz, Urszula Kozioł, Marcin Król, Zygmunt Kubiak, Stefan Kisielewski, Jan Józef Szczepański, Jerzy Turowicz, Wiktor Woroszylski. Sformułowano poparcie dla starania o reaktywowanie „Solidarności”.

22

• W Częstochowie powstaje pierwsza jawna Tymczasowa Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” w Kombinacie Budowlanym pod przewodnictwem Józefa Urbanka.

23

• W Poznaniu zarejestrowany zostaje Związek Akademicki „Młoda Polska" — studencka organizacja o charakterze katolickim. Pierwszym prezesem zostaje Arkadiusz Siwko.

25

• Decyzją Lecha Wałęsy skład Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność” zostaje uzupełniony o przedstawicieli Komitetów Strajkowych z Gdańska, Szczecina, Jastrzębia-Zdroju, Nowej Huty i Stalowej Woli. Do składu KKW zostaje dokooptowany przewodniczący Komisji Interwencji i Praworządności Zbigniew Romaszewski.

27

• Urząd premiera obejmuje Mieczysław F. Rakowski. Proponuje stanowiska w rządzie czterem osobom ze środowisk niezależnych: Witoldowi Trzeciakowskiemu, Aleksandrowi Paszyńskiemu, Julianowi Auleytnerowi i Andrzejowi Micewskiemu. Wszyscy odmawiają.

28

• W całej Polsce trwają przekształcenia Komitetów Strajkowych w Komitety Założycielskie NSZZ „Solidarność”.
• Powołano Międzyzakładowy Komitet Organizacyjny na bazie kilkunastu zakładowych organizacji Związku uznających zwierzchnictwo RKW. RKW staje się kierownictwem ruchu, a związany z nią MKO reprezentacją zakładowych struktur Związku. Stawiał sobie za cel koordynowanie działalności powstających komitetów założycielskich i organizacyjnych.

30

• W województwie krośnieńskim jako pierwszy ogłosił wznowienie działalności Komitet Organizacyjny „Solidarności” w Sanockiej Fabryce Autobusów Autosan.