Hasła rzeczowe

Duszpasterstwo Rolników Krasiczyn – Haczów – Sonina

Duszpasterstwo Rolników Krasiczyn – Haczów – Sonina; początki Duszpasterstwa Rolników Duszpasterstwa Rolników Duszpasterstwa Rolników, powstały w okresie stanu wojennego z potrzeby pogłębienia wzajemnych kontaktów pomiędzy działaczami „S” RI a duchowieństwem. Pierwsze rozmowy z hierarchią podjęła grupa działaczy „S” RI z woj. stołecznego warszawskiego. W V 1982, za zgodą bp. Władysława Miziołka, została odprawiona w archikatedrze św. Jana msza św. w 1. rocznicę rejestracji „S” RI. Msze św. o podobnym charakterze odbywały się późn. rokrocznie, skupiając coraz większą liczbę ludzi chcących m.in. zamanifestować w ten sposób wolę reaktywowania „S” RI. Warszawskie środowisko „S”, zachęcone powodzeniem tej idei, 5 IX 1982 zorganizowało razem ze stroną kościelną na Jasnej Górze dożynki o charakterze religijno-patriotycznym z udziałem ok. 300 tys. rolników. 18 XI 1982 prymas Józef Glemp przyjął warszawską grupę działaczy i doradców związku, którzy m.in. prosili go o ustanowienie stałych form duszpasterstwa dla rolników. 2 XII 1982 Konferencja Episkopatu Polski utworzyła Komisję Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Rolników, Ogólnopolskie Duszpasterstwo Rolników, w diecezjach ustanowiła jego referentów diecezjalnych i dekanalnych. Przew. Komisji został bp Jan Gurda. Celem DR było przede wszystkim pogłębianie życia religijnego rolników, wiele wysiłku wkładano w odrodzenie moralne wsi, podkreślenie godności i wartości pracy rolników. Duszpasterze pomagali w samokształceniu i pracy oświatowej, organizowali życie kulturalne, działalność oświatową, akcje na rzecz dobra wspólnego (pomoc w gospodarstwie, porady prawne itp.), rekolekcje, dni skupienia itd. Istnienie DR spotkało się z nieprzychylną reakcją władzy, która zarzucała Kościołowi, że w ten sposób dąży do reaktywowania „S” RI. w Polsce południowo-wschodniej związane są z parafią Krasiczyn w woj. przemyskim, gdzie proboszczem był ks. Stanisław Bartmiński. W dn. 8-12 XII 1982 odbyły się tam pierwsze rekolekcje dla rolników z 10 diecezji Polski. Od 6 II 1983 w domu rekolekcyjnym w Krasiczynie prowadzono spotkania dla rolników, podczas których przedstawiano naukę społeczną Kościoła. 23 II 1983 formalnie powstała Komisja Episkopatu Polski ds. Duszpasterstw Rolników, a na jej czele stanął ks. bp. Jan Gruda.

Dzięki dążeniu ordynariusza przemyskiego ks. bp. Ignacego Tokarczuka do tworzenia duszpasterstw środowiskowych, w krótkim czasie powstały nowe ośrodki Duszpasterstwa Rolników w diecezji.

W 1983 ks. Kazimierz Kaczor zorganizował prężne Duszpasterstwo Rolników w Haczowie, ks. Jan Jakubowski - w Soninie, ks. Mieczysław Lachor - w Górnie, a ks. Michał Kochman - w Łańcucie. Rozwój działalności nastąpił w 1984: w II powstały Duszpasterstwa Rolników w Stubnie i Zarzeczu (woj. przemyskie); w III u oo. Bernardynów Leżajsku; w IV ks. Antoni Domino i ks. Stanisław Bartmiński utworzyli Duszpasterstwo Rolników w Lutczy; w X 1985 powstało Duszpasterstwo Rolników w Błażowej, gdzie proboszczem był ks. Adolf Kowal - obejmowało ono dekanat błażowski i tyczyński; w tym samym roku powstało Duszpasterstwo w Strzyżowie. Wraz ze wzrostem liczby członków Duszpasterstw Rolników, zaczęto tworzyć duże ośrodki duszpasterskie: np. w 1986 przestało działać Duszpasterstwo w Lutczy, a jego członków przejął ośrodek w Strzyżowie; podobnie w Górnie i Łowisku, z których przeniesiono działalność do Sokołowa Małopolskiego.

Charakter pracy wszystkich Duszpasterstw był podobny: spotkania składały się z mszy, wykładu i dyskusji. Tematyka wykładów obejmowała zagadnienia teologiczne, społeczne, polityczne, historyczne, a także kwestie techniczne związane z rolnictwem. Duszpasterstwa Rolników stały się forum wymiany myśli: uczestnicy spotkań szukali sposobów na przezwyciężenie problemów polskiego rolnictwa, podejmowali m.in. kwestię Fundacji Rolniczej, a także pracy Komisji ds. Realizacji porozumień rzeszowsko-ustrzyckich.

Wykłady podczas spotkań prowadziły osoby będące autorytetami w danej dziedzinie, a także szczególnie zaangażowani przedstawiciele opozycji, np.: ks. Henryk Borcz, Andrzej Stelmachowski, Wit Tybulczuk, Jan Draus, Jacek Szymanderski, Andrzej Kuźniar, Józef Ślisz i wielu innych. Oprócz standardowych działań Duszpasterstwa podejmowały także inne inicjatywy m.in: w Soninie zorganizowano Bractwo Trzeźwości, które w ramach swojej działalności w l. 1985-1987 organizowało marsze trzeźwości; pomoc w ramach ogłoszonej przez bp. I. Tokarczuka akcji Wieś miastu-miasto wsi; osoby zaangażowane w działalność Duszpasterstw uczestniczyły w dożynkach diecezjalnych i ogólnopolskich na Jasne Górze, w pielgrzymkach do Częstochowy i do miejsc pochówku ks. Jerzego Popiełuszki i kard. Stefana Wyszyńskiego; delegacje poszczególnych duszpasterstw brały udział w mszach św. podczas wizyt Jana Pawła II w Polsce, uczestniczyły także w obchodach rocznic podpisania porozumień rzeszowsko-ustrzyckich.

Działalność duszpasterstw wywołała reakcję SB – obawiano się, że Duszpasterstwa są tylko pretekstem dla kontynuowania ruchu związkowego rolników i sposobem na wypieranie wpływu instytucji państwowych i politycznych ze wsi. W związku z tym SB prowadziła sprawy operacyjne i obiektowe, np. sprawa obiektowa o krypt. Pasterz, prowadzona w Rzeszowie w l. 1984-1989.

Marcin Bukała

Region Południowo-Wschodni, Krasiczyn

Opcje strony

do góry