Hasła rzeczowe

Karkonoskie Towarzystwo Wydawnicze

Karkonoskie Towarzystwo Wydawnicze, założone przez Michała Orlicza w II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II, tzw. II Krajówka, powstała w III 1982 w Trójmieście z inicjatywy: Tadeusza Harasimowicza (od XII 1981 na emeryturze, wcześniej gł. księgowy w Gdańskich Zakładach Rybnych, doradca tamtejszej KZ „S”), Józefa Koska (dźwigowy w Zarządzie Portu Gdynia), Pawła Slezyngiera (mistrz na Wydz. K-2 Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, przewodniczący „S” na największym wydziale stoczni), Jana Gawina (w III 1982 w SKP, od X 1982 pracownik Okręgowego Przedsiębiorstwa Wodno-Kanalizacyjnego w Gdyni), Pawła Zińczuka (ze Stoczni Gdańskiej im. Lenina, od IX 1980 łącznik Wydz. P-1 z Komitetem Założycielskim „S” w SG, nast. członek KZ), Janusza Satory (w 1980 w WZZ, w VIII 1980 członek KS w Elmorze; nast. wiceprzewodniczący KZ; 15 XII 1981 organizator 1-dniowego strajku w zakładzie, nast. w ukryciu), Ryszarda Jankowskiego (ze Stoczni Nauta w Gdyni), Jana Kisielewskiego, we współpracy z Tadeuszem Kulczyńskim (z Gdańskiej Stoczni Remontowej) i przedstawicielami Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte: Andrzejem Adamczykiem, Romanem Wyżlicem, Janem Wójcikiem. W komórce poligraficznej II Krajówki byli: Andrzej Andrzejewski, Justyn Baranowski, Witold Szaniawski; Tadeusz Szozda (łącznik z II KK). Członkowie II Krajówki m.in. kolportowali pisma podziemne („Tygodnik Mazowsze”, „Solidarność Narodu”). 28 VIII 1982 wystosowano „Apel do społeczeństwa” nawołujący do udziału w manifestacjach. Nazwa organizacji (miała posłużyć do sygnowania dokumentów) była kwestią sporną: II KK NSZZ „S” zaproponował T. Harasimowicz, by nadać większą rangę programowi, nad którym pracowali przedstawiciele największych zakładów Trójmiasta. Dokument: „Program budowy ugody narodowej” został ostatecznie zredagowany w VII 1982 przez P. Slezyngiera we współpracy z T. Harasimowiczem i P. Zińczukiem (podczas spotkania w jego mieszkaniu); był to przeredagowany tekst tez Prymasowskiej Rady Społecznej (opublikowanych 5 IV 1982). Wydany 4 VIII 1982 program podpisano: „Delegaci i Pracownicy. II KK NSZZ «S» (działająca na czas zawieszenia Związku)”. Zastrzeżenie to dołączono, by podkreślić, że II Krajówka nie dąży do przejęcia władzy w „S”. Żądano m.in.: odwołania stanu wojennego, likwidacji ograniczeń praw i swobód obywatelskich, uwolnienia internowanych, uniewinnienia aresztowanych, przywrócenia do pracy zwolnionych za działalność związkową, zaniechania represji wobec pracowników nauki. Spotkania II Krajówki odbywały się: w mieszkaniach T. Harasimowicza w Sopocie, P. Zińczuka w Gdańsku, w mieszkaniu przy ul. Leczkowa, na przystankach SKM Gdańsk Politechnika i Gdynia-Redłowo, w parkach. W V 1982 na Łysej Górze w Sopocie członkowie II Krajówki spotkali się z poszukiwanym listem gończym Bogdanem Lisem, który interesował się nastrojami w zakładach pracy; postanowiono utrzymywać kontakt, II Krajówka zobowiązała się przekazać mu przez łącznika opracowany program organizacji. II Krajówka została rozbita na przełomie XII 1982/I 1983; 9 XII 1982 zatrzymano, nast. aresztowano P. Slezyngiera, 19 I 1983 – J. Koska, 24 I 1983 – T. Harasimowicza, 27 I 1983 – J. Gawina, 7 II 1983 – P. Zińczuka, 30 V 1983 – R. Jankowskiego, na pocz. VII 1983 – J. Satora. J. Kisielewski od I 1983 ukrywał się, późn. został zatrzymany. 27 VII 1983 ppłk Stefan Rutkowski, Naczelnik Wydz. Śledczego WUSW w Gdańsku, wniósł wniosek o umorzenie śledztwa na mocy amnestii. 16 XI 1983 Sąd Rejonowy w Gdańsku umorzył śledztwo. 1981 w Jeleniej Górze. Bezpośrednim impulsem powstania niezależnej oficyny wydawniczej było pozyskanie fotokopii tzw. Raportu Owena O’Malleya ws. niemieckiej ekshumacji zbiorowych mogił katyńskich, które M. Orlicz postanowił przetłumaczyć i wydać. Oficyna Oficyna Oficyna, wydawnictwo podziemne działające 1983-1988 w Szczecinie, założone z inicjatywy Sławomira Lenera. Oficynę utworzył zespół wydający pismo „Obraz” (zmiana nazwy wynikała z rozszerzenia zakresu działania grupy oraz dążenia do zdezorientowania SB). W skład redakcji wchodzili: S. Lener (odpowiadający za stronę graficzną), Edward Wiśniewski oraz Piotr Mync. działała w budynku MKZ „S” Województwa Jeleniogórskiego/ZR w Jeleniej Górze, bez oficjalnego zezwolenia. Władze „S” odmówiły udzielenia pomocy finansowej Towarzystwu i wsparcia go materiałami poligraficznymi i papierem. M. Orlicz przygotowywał do druku wszystkie publikacje oficyny, autor okładek, drukarz, składacz; Ryszard Ireneusz Kulesza – składacz, kolporter; Krzysztof Hieronim Kubasiak zdobywał papier, drukarz, składacz i kolporter. Wszystkie okładki M. Orlicz powielał na kserografie w Jeleniogórskim Zakładzie Farmaceutycznym Polfa w Jeleniej Górze. Matryce, papier i farbę dostarczyli drukarze z Dolnośląskich Zakładów Graficznych w Jeleniej Górze. Starano się pozyskać papier, m.in. informując wiosną 1981 na łamach „Solidarności Jeleniogórskiej” o chęci przejęcia każdej ilości tego materiału drukarskiego, do współpracy z oficyną zachęcano, zamieszczając ogłoszenia w „Tygodniku Solidarność”.

Nakładem wydawnictwa ukazały się: ''Katyń 1940. Zapis Zapis „Zapis”, podtytuł: „Proza – Poezja – Eseje – Kronika”, pierwszy niezależny kwartalnik literacki w PRL ukazujący się w I 1977 – IV 1981 w Warszawie, 1981–1982 w Londynie; w n-rze 1 podtytuł: proza – poezja – eseje – felietony. zbrodni'', nakł. ok. 2000 egz., ''Eurokomunizm i Praska Wiosna 1968'' wydana w VI 1981, następnie do IX 1981 ''Upadek'' Friedricha Dürrenmatta i ''Folwark zwierzęcy'' Georgeʼa Orwella – nakł. po ok. 1000 egz. Kolportażem (na woj. jeleniogórskie i Wrocław) zajmowali się R.I. Kulesza i Chrystoforosz Tulasz, później także m.in. Władysław Pałubicki. Część nakł. rozprowadzano kanałami związkowymi do zakładów pracy, część była dostępna w sprzedaży w punkcie kolportażu prasy i wydawnictw niezależnych w holu siedziby MKZ/ZR.

W X 1981 członków KTW przesłuchiwała SB w KW MO w Jeleniej Górze w ramach SOS krypt. Oficyna prowadzonej ws. nielegalnych wydawnictw. Na początku XII 1981 w końcowej fazie przepisywania była książka Władysława Andersa ''Bez ostatniego rozdziału''. Prace nad nią przerwał stan wojenny. Materiały i sprzęt uległy zniszczeniu podczas dewastacji pomieszczeń ZR 12/13 XII 1981, a internowanie wszystkich uczestników oficyny zakończyło jej działalność.

Łukasz Sołtysik

Opcje strony

do góry