Hasła rzeczowe

Teatry alternatywne w Lublinie

Teatry alternatywne w Lublinie, w l. 70. i 80. działały: Grupa Chwilowa, Provisorium i Scena 6. Skupiały wokół siebie środowisko kontestujące rzeczywistość polityczną PRL. Ich twórczość nie miał charakteru politycznego, ale odzwierciedlała negatywne zjawiska ówczesnych realiów, przede wszystkim ograniczenie czy pozbawienie swobód i wolności, skutki postaw konformistycznych czy unifikacji społeczeństwa. Teatr Provisorium w 1972 powołali: Stefan Aleksandrowicz, Wiesław Kaczkowski i Jan Twardowski. Zaprezentowane w 1976 w nowym składzie przedstawienie ''W połowie drogi'', oparte na ''Ferdydurke'' Witolda Gombrowicza, otworzyło nowy etap działalności teatru. W następnych latach Teatr przygotował m.in.: ''Nasza niedziela'' (1978), ''Nie nam lecieć na wyspy szczęśliwe'' (1979), uznany za jeden z najważniejszych w dorobku teatrów alternatywnych w tym okresie, ''Pusta estrada'' (1981), ''Wspomnienia z domu umarłych'' (1983), ''Dziedzictwo'' (1987). Od 1976 do chwili obecnej teatrem kieruje Janusz Opryński. Od 1996 zespół występuje pod szyldem Teatr Provisorium i Kompania Teatr. Współcześnie Teatr wystawił: ''Do piachu'' (2003), ''Emigranci'' (2009). Z Provisorium związani byli m.in.: Jacek Brzeziński (nadal aktor teatru), Maria Czarnecka, Krzysztof Hariasz, Jan Maria Kłoczowski, Andrzej Mathiasz i Sławomir Skop. Teatr Grupa Chwilowa powstał w 1975 jako kabaret Nazwać – Grupa Chwilowa, założony przez Krzysztofa Borowca, Jana Bryłowskiego i Bolesława Wesołowskiego. Jako teatr Grupa Chwilowa zadebiutował w 1976 spektaklem ''Scenariusz''. W następnych latach premiery miały m.in.: ''Pokaz'' (1977), ''Lepsza przemiana materii'' (1978), ''Martwa natura'' (1980), ''Cudowna historia'' (1983) i ''Postój w pustyni'' (1991). Teatrem od początku kierował Krzysztof Borowiec. Ostatnia premiera, ''Album rodzinny'', została zaprezentowana w 1998. Z zespołem związani byli m.in.: Jerzy Lużyński, Elżbieta Bojanowska, Grzegorz Linkowski, Tomasz Pietrasiewicz, Krystyna Tatko i Józef Emil Warda. Teatr Scena 6 powstał w 1976, jego założycielem, kierownikiem artystycznym i reżyserem był Henryk Kowalczyk. Zespół zrealizował m.in.: ''Ład'' (1976), ''O nas samych'' (1977), ''Odwyk'' (1978), ''Zesłani do Raju'' (1980), ''Psalmy'' (1985). Ostatnią premierą był spektakl ''Joplin – to ja'' (2000). Artyści tych teatrów od końca l. 70. utrzymywali kontakty z opozycją w Lublinie i Warszawie, od IX 1980 współtworzyli NZS i „S” na UMCS, kolportowali wydawnictwa niezależne. W XII 1980 Provisorium i Grupa Chwilowa wraz z Teatrem Jedynka, Teatrem Ósmego Dnia i Sceną Plastyczną KUL wystąpiły na festiwalu Teatr Studencki Robotnikom Gdańska ’80, towarzyszącym odsłonięciu Pomnika Poległych Stoczniowców. Ze względu na tematykę spektakli cenzura starała się ograniczyć wystawianie niektórych z nich, np. Provisorium na każdą otwartą prezentację ''Naszej niedzieli'' musiał mieć odrębną zgodę Zarządu Głównego Socjalistycznego Związku Studentów Polskich (SZSP). W VI 1983 Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk w Lublinie nie wydał zgody na wystawienie ''Wspomnień z domu umarłych'', przedstawienia opartego na ''Innym świecie'' Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Mimo to obydwa spektakle były grane wielokrotnie. W l. 70. i 80. mecenasem teatrów były organizacje młodzieżowe: ZSP, a następnie SZSP. Wszystkie zespoły miały siedzibę w Akademickim Centrum Kultury UMCS Chatka Żaka, a ich kierownicy byli zatrudnieni na etatach w ACK. W 1984 trzy teatry zostały stamtąd usunięte. Formalną przyczyną był fakt, że artyści nie byli już studentami. Zespoły wielokrotnie brały udział w festiwalach i konkursach w kraju i zagranicą. Grupa Chwilowa (za ''Postój w pustyni'' w 1991) i Provisorium (za ''Z nieba przez świat do samych piekieł'' w 1992 i ''Ferdydurke'' w 2001) otrzymały m.in. prestiżową nagrodę Fringe First na Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Awangardowych w Edynburgu.

Małgorzata Choma-Jusińska

Region Środkowo-Wschodni, Lublin

Opcje strony

do góry