Encyklopedia Solidarności sierpień - 1981

3-5

• Zorganizowany przez „Solidarność” manifestacyjny przejazd kolumny samochodów, autobusów i ciężarówek przez śródmieście Warszawy zostaje zablokowany przez MO na skrzyżowaniu Al. Jerozolimskich i ul. Marszałkowskiej i przeradza się w 3-dniową okupację centralnego ronda stolicy. 5 VIII w całym regionie odbywa się 2-godzinny strajk powszechny.

3-6

• Rozmowy przedstawicieli rządu i „Solidarności” w Warszawie na temat zaopatrzenia w żywność, reformy gospodarczej, dostępu Związku do środków masowego przekazu i projektu ustawy o związkach zawodowych kończą się fiaskiem. Rząd oskarża „Solidarność” o zerwanie rozmów, w prasie rozpoczyna się kampania oskarżająca Związek o dążenie do konfrontacji.

• Z komunikatu Polskiej Agencji Prasowej:

[…] Rząd nadal, jak poprzednio, deklaruje swą gotowość do współdziałania ze wszystkimi związkami zawodowymi na zasadzie partnerstwa i szerokiej współpracy. Kierując się jednak nadrzędnym interesem Państwa Polskiego, jako wspólnego dobra wszystkich obywateli, rząd nie może poddać się dyktatowi.[…] Jednostronną decyzją „Solidarności” zerwane zostały rozmowy, z którymi społeczeństwo polskie wiązało wielkie nadzieje. […]

6-12

• Dzięki współpracy Regionów Świętokrzyskiego i Małopolskiego NSZZ „Solidarność” odbył się pierwszy po wojnie (a 16. w historii) Marsz Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej, który wyruszył z Krakowa do Kielc. Na czele kolumny 60-70 osób stanął Józef Teliga jako komendant marszu. Po dotarciu do Kielc uczestnicy udali się na plac przed Wojewódzkim Domem Kultury, gdzie dawniej stał pomnik strzelców Piłsudskiego, a na ten moment została ustawiona makieta pomnika namalowana przez Krzysztofa Jackowskiego oraz płyta (ufundowana przez świętokrzyską „Solidarność”) upamiętniająca „pomnik czynu legionowego”. W bazylice mniejszej została odprawiona msza św. celebrowana przez bp. Jana Gurdę. Pomysł reaktywacji Marszu zrodził się na przełomie czerwca i lipca wśród członków redakcji „Biuletynu NSZZ «Solidarność» Regionu Świętokrzyskiego”.

7

• Z dokumentów MSW:

[…] sztab MSW, personalnie tow. Stachura, zajmie się sprawą przeciwdziałań „marszowi gwiaździstemu”, jaki przeciwnik planuje na dni 17-22 sierpnia. Żadna kolumna marszowa nie ma prawa wejść do Warszawy. […] Ujawniać szeroko nazwiska przestępców z „Solidarności”, zwłaszcza morderców. Operowanie inicjałami nie daje efektu. Tow. Krzysztoporski podniesie tę kwestię w rozmowie z tow. Rakowskim wraz z tematem, że w ogóle czas, aby obnażać „grzechy” „Solidarności”, np. ile „zeżarli” w hotelu Metropol w dniach 3-5.08.81. […]

9

• Ukazuje się 1. numer pisma „Solidarność” – Biuletyn Ziemi Zamojskiej. Redakcję tworzą: Franciszek Leszek Ćwik, Przemko Maria Grafczyński, Wojciech Niewiadomski, Jerzy Rachwald, Maria Wietrzyk, Mirosław Załuski.

10

• Stefan Bratkowski i inni członkowie władz Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich wydają Oświadczenie w sprawie kampanii dezinformacyjnej prowadzonej przez środki masowego przekazu:

[…] Telewizja, radio i część prasy zmuszane są do działań sprzecznych z ich rolą środków porozumienia społecznego. Dramatyzują okoliczności ostatnich wydarzeń i jątrzą, zamiast przedstawiać racje merytoryczne. Potępiają stanowisko partnera niedopuszczonego do głosu. […]

10-12

• W Gdańsku obraduje KKP. W posiedzeniu bierze udział minister ds. związków zawodowych Stanisław Ciosek. KKP ogłasza „Apel do członków Związku i całego społeczeństwa” o powstrzymanie się od strajków i demonstracji ulicznych oraz o przepracowanie ośmiu wolnych sobót do końca roku. Powołane zostają Związkowe Komisje Kontroli Społecznej, które mają zbadać stan zaopatrzenia, dystrybucji towarów, rozdzielnictwa kartek, a także eksport i import towarów. Wzywa się do niepodejmowania do czasu zakończenia obrad I Krajowego Zjazdu Delegatów izolowanych akcji protestacyjnych. KKP oświadcza, że będzie zdecydowanie działać na rzecz ustawowego zagwarantowania (gospodarczej) reformy samorządowej. […] Reforma objąć powinna także samorząd terytorialny, przekształcając drogą demokratycznych wyborów rady narodowe i Sejm w autentyczne przedstawicielstwa społeczne oraz rozszerzając ich kompetencje wobec administracji państwowej.

12

• W Rzeszowie rozpoczęły się obrady przedstawicieli Sieci Organizacji Zakładowych NSZZ „Solidarność” Wiodących Zakładów Pracy. Obrady zakończono 14 VIII.

13

• Z oświadczenia Rady Głównej Episkopatu Polski:

[…] Rok ten [jaki minął od wydarzeń sierpniowych] jest lekcją i nauką dla społeczeństwa, które poczuło się wolne – a zarazem odpowiedzialne za właściwy kierunek rozwoju kraju. Rok ten jest także lekcją dla rządzących. Musieli się oni przekonać, że nie sposób dalej kierować krajem w oparciu tylko o wąską grupę społeczną. […] Dał on nam powstanie nowych niezależnych samorządnych związków zawodowych, zarówno robotników i pracowników umysłowych, jak też rolników i rzemieślników. Jest to wartość dla narodu ogromna. […] Wierzymy, że społeczeństwo jest gotowe do […] ofiar, jeśli będzie miało pewność, że jego wysiłki nie idą na marne, jeśli będą tworzone oczekiwane struktury odpowiedzialności pracowniczej zarządzaniem warsztatem pracy, jeśli w przygotowywaniu i realizacji reformy gospodarczej będą brały udział wszystkie siły społeczne, a program ten będzie do przyjęcia przez cały naród.[…]

14

• Na Krymie Stanisław Kania i gen. Wojciech Jaruzelski spotykają się z Leonidem Breżniewem. W. Jaruzelski zapewnia: […] jeśli zajdzie taka potrzeba, nie zadrży nam ręka. […]
• W Szczecinie w związku z ogłoszeniem przez Krajową Komisję Porozumiewawczą NSZZ „Solidarność” 19 i 20 sierpnia dniami bez prasy w odbyło się spotkanie Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Poligrafii. Poligrafowie poparli stanowiska władz związku.

• O godz. 9.25 trzyminutowe wycie syren oznajmia rozpoczęcie obchodów pierwszej rocznicy wybuchu strajków sierpniowych. Na chwilę wstrzymany zostaje ruch uliczny w Trójmieście. O godz. 17.00 odbywa się msza św. pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców celebrowana przez biskupa gdańskiego Lecha Kaczmarka. Po mszy odbywa się koncert plenerowy reżyserowany przez Krzysztofa Babickiego. Występują m.in. Maciej Pietrzyk, Maciej Zembaty, Krystyna Janda, Jacek Kaczmarski i Przemysław Gintrowski. Na plac wjeżdżają tramwaje zawierające daty „polskich miesięcy” zamiast numerów: 1956, 1968, 1970, 1976, 1980. Następnego dnia widowisko zostało pokazane w Gdyni.

15

• Spod Pomnika Poległych Stoczniowców startuje I Maraton Solidarności. Bieg kończy się w Gdyni.

• W Częstochowie podczas plakatowania (m.in. plakatem z niedźwiedziem o twarzy Breżniewa) zatrzymano Mariana Zembrzuskiego, poligrafa Zarządu Regionu „Solidarności”. 21 IX został zabrany z siedziby Zarządu Regionu na przesłuchanie i aresztowany. Pod groźbą strajku w Regionie 28 IX areszt został uchylony.

• W Płocku odbyły się obchody 60. rocznicy obrony miasta przed bolszewicką Armią Czerwoną zorganizowane przez działający przy Zarządzie Regionu Płockiego NSZZ „Solidarność” Społeczny Komitet Ochrony Pomników Miejsc Pamięci Narodowej. W ich ramach delegacje komisji zakładowych związku złożyły kwiaty na grobach poległych w sierpniu 1920 r. obrońców miasta.

15-16

• W Puławach na terenie Zakładów Azotowych Puławy odbywa się III Ogólnopolski Zjazd Prasy Związkowej NSZZ „S”. Uczestniczy w nim 58 dziennikarzy z pism związkowych „S” z całego kraju. Seweryn Blumsztajn przedstawia sprawozdanie z działalności Tymczasowej Komisji Pism Związkowych, reprezentującej redakcje prasy „S”. Główną troską dziennikarzy „S” jest kwestia zachowania niezależności zarówno wobec ingerencji cenzury PRL, jak i autonomii w ramach struktur „S”. Uczestników zjazdu zapoznano z represjami podjętymi przez władze PRL wobec redakcji pism: „Wolny Związkowiec”, „Solidarność z Gdańskiem”, „Solidarność Ziemi Puławskiej” i „Solidarność Pilska”. Na zjeździe pojawiali się dwaj członkowie KPP: Andrzej Gwiazda i Janusz Onyszkiewicz.

18

• W Gorzowie Wlkp. ukazał się pierwszy numer pisma „Echo. Informator Zarządu Regionalnego NSZZ Solidarność” redagowanego przez Grażynę Pytlak, Marię Basikiewicz i Jerzego Klincewicza. Wychodziło do 11 XII 1981.

19-20

• Na wezwanie „Solidarności” zostaje podjęta akcja protestacyjna pod nazwą „Dni bez prasy”, polegająca na wstrzymaniu w całym kraju druku i kolportażu gazet codziennych.

20-22

• W Gdańsku odbywa się I Przegląd Piosenki Prawdziwej (reżyseria Marek Karpiński, scenografia Andrzej Czeczot) z udziałem m.in. Jacka Fedorowicza, Przemysława Gintrowskiego, Jacka Kaczmarskiego, Jacka Kleyffa, Jana Pietrzaka, Andrzeja Rosiewicza, Jana Stanisławskiego, Piotra Szczepanika i Macieja Zembatego. Festiwal prowadzi Daniel Olbrychski. Podczas 2 dni Przeglądu wykonano ok. 90 utworów.

20-5 IX

• Strajk w Olsztyńskich Zakladah Graficznych., spowodowany fałszywymi oskarżeniami wobec protestujących w trakcie akcji „Dni bez prasy”. Pomimo apelu L. Wałęsy o zaprzestanie akcji protestacyjnej oraz negocjacji z władzami pracownicy OZGraf kontynuowali strajk do 5 IX, kiedy został zawieszony.

21

• Jerzy Urban zostaje rzecznikiem prasowym rządu.

25

• W Poznaniu spotykają się demokratycznie wybrani rektorzy polskich uczelni; powołują Ogólnopolską Konferencję Rektorów Wyższych Uczelni. Przewodniczącym zostaje wybrany rektor UAM prof. Janusz Ziółkowski.

25-26

• W Moskwie odbywają się rozmowy przedstawiciela polskiego MSW z KGB. Po powrocie do Warszawy płk Tadeusz Kwiatkowski, dyr. Biura Śledczego MSW, składa notatkę:

[…] Rozpoczęcie druku obwieszczeń o wprowadzeniu stanu wojennego, organizacji i przygotowania transportu. Wprowadzono kilkanaście poprawek w przygotowanym projekcie obwieszczenia dotyczących liternictwa i szaty graficznej. […] Wymaga podkreślenia pełna gotowość towarzyszy z Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR do realizacji prośby, mimo trudności wynikających między innymi z małej mocy urządzeń, na których zdecydowano się drukować. Druk ma być gotowy w ZSRR do 4 września. […]

26

• Z tajnych dokumentów MSW:

T a j n e . Egz. poj. Informacja Informacja „Informacja”, pismo Komitetu Organizacyjnego przy Lechu Wałęsie ds. Okrągłego Stołu, utworzone przy KO przy Przew. „S” Lechu Wałęsie, podlegające sekretarzowi komitetu Jackowi Moskwie, wydawane przez Biuro Organizacyjne przy Lechu Wałęsie ds. Okrągłego Stołu 6 II 1989 – 1 IV 1989 podczas trwania obrad. dot. osobowych żródeł informacji w Zarządach NSZZ „Solidarność” na poszczególnych obiektach ochranianych przez Sekcję VI Wydz. III „A”.
1. Zakłady Mechaniczne im. Nowotki – tw „Ula” – członek Zarządu Zakładowego
2. Warszawskie Zakłady Maszyn Budowlanych im. L. Waryńskiego – tw „Ludwik” – członek Zarządu Zakładowego
3. Centrum Naukowo Produkcyjne Samolotów Lekkich „PZL-Warszawa” – tw „Sławomir” – tw „Mechanik” – członkowie Zarządu Zakładowego
4. Zakłady Elektrotechniki Motoryzacyjnej „Zelmot” – tw „Jurek” – członek Zarządu Zakładowego
5. Huta Warszawa Huta Warszawa Huta Warszawa, budowana na północnych przedmieściach stolicy od 1952, w 1957 uruchomiono pierwszy wydz. produkcyjny – odlewnię; rok późn. stalownię. Zakład produkował wyroby ze stali i żeliwa; prowadził szkołę zawodową i ambulatorium. – tw „Jan” – tw „Kowalik” – członkowie Zarządów Wydziałowych H.W.
6. PP „Polmozbyt” – tw „Sławek” – członek Komitetu Zakładowego
7. Fabryka Wyrobów z Metali Szlachetnych „WARMET” – kandydat na tw „Ar” – przewodniczący Zarządu Zakładowego
8. Fabryka Samochodów Osobowych – tw „Jankowski” – członek Zarządu Fabrycznego
[podpisane] Kierownik Sekcji VI Wydz. III „A” por. A. Grabarski.

30

• W Częstochowie, w klasztorze na Jasnej Górze bp Franciszek Musiel poświecił sztandar KZ NSZZ „Solidarność” Huty im. Bieruta.

29

• W Gorzowie Wlkp. odbywa się II WZD NSZZ „Solidarność”.

31

• Z Komunikatu PAP:

Jak informuje rzecznik prasowy rządu – w 1981 roku zdarzyło się 67 wypadków zbezczeszczenia grobowców żołnierzy radzieckich poległych w walkach o wyzwolenie Polski albo pomników wzniesionych ku ich pamięci. Te hańbiące zdarzenia szczególnie liczne były w czerwcu i lipcu, kiedy dokonano 40 profanacji. […] Nikczemne i nieobliczalne wyczyny pijanych młokosów są, niestety, efektem politycznej kampanii antyradzieckiej, prowadzonej w różnych biuletynach, pisemkach i ulotkach. Stanowią one efekt różnych wystaw i festiwali o programie godzącym w polsko-radziecką przyjaźń.

31 - 5 IX

• Protest  w Glińsku zorganizowany przez rolników  z „Solidarności” Rolników Indywidualnych na polach Zakładu Rolnego w Lubogórze wchodzącego w skład Kombinatu PGR w Świebodzinie. Rolnicy domagają się m.in. przyspieszenia załatwiania  wniosków dotyczących zwrotu odebranej im w przeszłości ziemi lub jej sprzedaży. 6 września 1981 r. zawarto porozumienie z władzami wojewódzkimi.