Encyklopedia Solidarności lipiec - 1983

3

• Oświadczenie TKK NSZZ „Solidarność”:

Dni pobytu Ojca Św. w ojczyźnie były dniami wielkiego poruszenia religijnego, moralnego i społecznego. Jego słowa na stałe zapadły w nasze serca i umysły. Pielgrzymka Papieża-Polaka nadała właściwy sens słowom wszystkich tych, którym bliskie są suwerenność narodu, podmiotowość społeczeństwa, godność człowieka i sens jego pracy, prawo do swobodnego zrzeszania się. Miliony Polaków w czasie wizyty Ojca św. wyznały swoją wolę i wiarę w zwycięstwo tych wartości, w zwycięstwo dobra nad złem. Przyszłość naszego Narodu zależy od tego, jak szybko te drogie Polakom wartości staną się podstawą życia społecznego i politycznego w naszym kraju. Przywrócenie ich wymaga, o czym dobitnie mówił do nas Ojciec Św. – zdecydowania, odwagi i wytrwałości w działaniu.

• W związku z zapowiedzią przedstawicieli władz o możliwości odwołania stanu wojennego i zastosowania odpowiednich humanitarno-prawnych rozwiązań TKK NSZZ „Solidarność” oświadcza:

1. W obecnej sytuacji formalne odwołanie stanu wojennego bez likwidacji wprowadzonego pod jego osłoną ustawodawstwa uniemożliwiającego wszelką niezależną inicjatywę i działania społeczne, a gwarantującego władzy uprawnienia odpowiadające prawom stanu wojennego, będzie tylko gestem bez poważnego znaczenia politycznego.
2. Ewentualna amnestia dla więźniów stanu wojennego, skazanych za obronę należnych społeczeństwu praw pracowniczych i swobód obywatelskich, nie będzie aktem łaski, a jedynie przywróceniem wolności tym, którym bezprawnie ją odebrano.
3. Dotychczas wykładnikiem intencji władz był system ABC, system ABC, system w „S” Regionu Małopolska, trójpoziomowy, hierarchiczny system kolportażowo-informacyjny, dający możliwość szybkiego obiegu informacji pomiędzy poszczególnymi ogniwami Związku (od centrali do każdej KZ); opracowany przez zespół pracowników Krakowskiego Biura Projektów Budownictwa Komunalnego pod kierunkiem Bolesława Śliwińskiego. rządów likwidujący wszystkie zdobycze Sierpnia ‘80, a zwłaszcza zakaz działalności niezależnych związków zawodowych oraz stowarzyszeń twórczych, brutalne represje, rządy terroru policyjnego, pogrążenie kraju w kryzysie społecznym i gospodarczym.
4. Na gruzach Sierpnia ‘80 zaufania społecznego zbudować się nie da. Dowiodła tego postawa społeczeństwa w okresie stanu wojennego, a zwłaszcza realizacja zadań wytyczonych przez program związku, powszechność frontu odmowy, masowe uczestnictwo w manifestacjach Święta „Solidarności” i pochodach 1 Maja, dowiodły tego miliony manifestujących w czasie wizyty Ojca Świętego swe poparcie dla ruchu „Solidarność”.
5. Charakter naszej walki o prawa pracownicze i obywatelskie uzależniony będzie od poczucia realizmu politycznego władz. Formalne tylko zniesienie stanu wojennego i amnestia nie skłonią nas do przerwania działalności.

14

• Zbigniew Bujak w wywiadzie dla „Tygodnika Mazowsze” o ujawnianiu się działaczy podziemia po 22 VII:

[…] Byłoby oczywiście dobrze, gdyby jak najwięcej osób mogło powrócić do domów. Nie dotyczy to jednak władz Związku i ich niezbędnych współpracowników. Od nich musimy oczekiwać wyrzeczeń i rezygnacji z życia osobistego po to, by „S” mogła nadal działać w skali ogólnopolskiej. […]

14

• Rozwiązanie Frontu Jedności Narodu. Rolę FJN przejmuje Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego - organizacja polityczna utworzona przez PZPR i podporządkowane jej ZSL i SD, oraz zależne organizacje katolickie PAX, ChSS i PZKS.

19

• Z czechosłowackiego więzienia zwolniony zostaje Andrzej Kołodziej, więziony od X 1981 współzałożyciel „Solidarności”, jeden z późniejszych liderów Solidarności Walczącej.

22

• Po 586 dniach zniesiony zostaje stan wojenny w Polsce. Rozwiązana zostaje WRON, ogłoszona amnestia, która obejmuje przestępstwa popełnione z powodów politycznych albo w związku ze strajkiem lub akcją protestacyjną. Opuszczają więzienia wszyscy z wyrokami do 3 lat więzienia, a wyroki powyżej 3 lat łagodzi się o połowę. Postanawia się nie wszczynać postępowania karnego lub je umarzać wobec sprawców, którzy dobrowolnie do 31 X zgłoszą się do organów ścigania, polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub konsularnego i oświadczą do protokołu, że zaniechają przestępczej działalności oraz ujawnią rodzaj popełnionego czynu i miejsce jego popełnienia. Łagodnie zostaną potraktowane kobiety oraz sprawcy, którzy w chwili popełnienia czynu nie ukończyli 21 lat. Amnestię stosować ma sąd właściwy po rozpoznaniu danej sprawy.

23

• W Warszawie ok. 300 osób z transparentami: „Czekamy na KOR, KPN i Krajówkę”, „Witamy więźniów wroniego sumienia”, manifestuje przed Aresztem Śledczym przy ul. Rakowieckiej w oczekiwaniu na wyjście uwięzionych.

27

• We Wrocławiu SB nadaje audycję – fałszywkę, podając się jako Radio Solidarność Walcząca.

28

• TKK wydaje Oświadczenie w sprawie zniesienia stanu wojennego:

[…] Utrzymywanie stanu wojennego dla władzy stało się nieopłacalne. Zmusiło to władze do jego formalnego zniesienia. Jest to tylko gest propagandowy, próba oszukania społeczeństwa polskiego i międzynarodowej opinii publicznej. Ma na celu uzyskanie od Zachodu ulg kredytowych i odwołania sankcji. W istocie zaś dotychczasowe ograniczenie praw obywatelskich i pracowniczych zostało utrzymane, a nowe ustawy podporządkowują władzy całe obszary życia społecznego, likwidują formy samorządności, prawo do wolności i niezależnego działania. [...] Nastąpił odwrót od zapowiadanej reformy gospodarczej przez drastyczne ograniczenie samodzielności i samorządności przedsiębiorstw, przez ponowne scentralizowanie zarządzania gospodarką. Zastosowano przymus pracy, zapowiedziano wydłużenie czasu pracy i likwidację wolnych sobót. Utrwalony został monopol nowych związków zawodowych organizowanych przez władzę. Niezależna myśl i niezależne działania społeczno-zawodowe zakwalifikowane zostały jako przestępstwa godzące w byt narodu i państwa. [...].

• W sprawie dalszego działania Związku:

1. Walka Walka „Walka”, podtytuł „Pismo polityczno-społeczne »Solidarności« Walczącej”, wydawane 1984–1987 we Wrocławiu przez Agencję Informacyjną SW (w nr. 1 jako wydawca podana też Podziemna Agencja Wydawnicza PAW, nr. 4 i 5 Agencja Wydawnicza SW). władzy ze społeczeństwem trwa. Przechodzimy do kolejnego jej etapu, mając nieporównanie wyższą świadomość społeczno-polityczną niż przed Sierpniem ‘80 [...].
2. Władze nie złamały ducha oporu społecznego. Dowiodły tego niezależne pochody i manifestacje, powszechność frontu odmowy, bojkot nowych związków zawodowych i postawy ludzi kultury i nauki, akcje pomocy dla więzionych i represyjnie zwalnianych z pracy [...].
3. Zadaniem tajnych struktur NSZZ „S” pozostaje organizacja i koordynacja walki o prawa pracownicze i obywatelskie oraz reprezentowanie polskiego ruchu zawodowego [...].
4. Istniejemy i walczymy. W obecnej sytuacji nadal aktualne są żądania sformułowane w oświadczeniu programowym – „«Solidarność» dziś”. TKK wzywa ogniwa Związku i wszystkich członków „S” do konsekwentnego i energicznego działania, zwłaszcza na rzecz uwolnienia więźniów politycznych, pluralizmu związkowego, przeciwdziałania politycznym manipulacjom władz, określenia koncepcji działań przed wyborami w 1984 r. oraz w obronie ekonomicznych instytucji ekonomicznych. Każdy z tych kierunków daje możliwość także działania jawnego.
5. Szczególną uwagę należy zwrócić dziś na obronę interesów ekonomicznych ludzi pracy. Narzucając w zeszłym roku drakońskie podwyżki cen, władze zapewniały, że uzdrowią gospodarkę, że nasze wyrzeczenia nie pójdą na marne. Tymczasem Tymczasem „Tymczasem”, pismo niezależne ukazywało się 1 XI 1982 – VI 1984, pocz. jako miesięcznik, od nr. 6 (z III 1983) jako dwutygodnik. Ukazały się 23 nr., obj. 9–20 s., format A4. ubożejące społeczeństwo ponosi wciąż koszty błędnych decyzji władz [...].

• Sejm dokonuje zmian w Kodeksie Karnym, zaostrzając jego represyjność, oraz nowelizuje ustawę o cenzurze: katalog tekstów, publikacji i widowisk, które podlegają kontroli prewencyjnej zostaje rozszerzony.

Z notatki sporządzonej po wizycie Ojca Świętego Jana Pawła II przez Wydział Propagandy KC PZPR na użytek KC: […] Wizyta była koniecznością polityczną. Odmawiając jej odbycia, ponieślibyśmy olbrzymie straty polityczne. Władza do wizyty nie podchodziła na klęczkach. [...] Nie ulega wątpliwości, iż wizyta przyniosła również i straty. Niektórzy mówią, że wizyta była „trzęsieniem ziemi”. [...] Mamy dużo do zrobienia w okresie najbliższych miesięcy i tygodni. [...] Zakładamy, że wizyta przełamie blokadę dyplomatyczną ze strony państw zachodu. O interpretację wizyty toczyć się będzie zacięta walka. Rozpocznie się też walka o postawy i świadomość ludzką. [...] Komentując krótko wizytę, można powiedzieć, że odnieśliśmy sukces na niwie państwowo-politycznej, a ponieśliśmy straty na niwie moralnej. Dowiedzieliśmy się, jakie są poglądy i odczucia społeczeństwa [...] Stanowczo powinniśmy dementować jakiekolwiek dążenia i koncepcje porozumienia się państwa z opozycją. […]

• Reakcje państw zachodnich W reakcji na zniesienie w PRL stanu wojennego i uchwalenie amnestii powiedzieli:

Prezydent Stanów Zjednoczonych Ronald Reagan: Nie mogę dać żadnej odpowiedzi, dopóki nie będziemy wiedzieli, że istotnie zaczęły się zmiany na lepsze.
Minister spraw zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec Hans-Dietrich Genscher: Zniesienie stanu wojennego w Polsce jest „pozytywnym znakiem”, jednak te decyzje władz polskich można będzie dopiero wtedy ocenić należycie, gdy w praktyce znane będą jej następstwa.
Rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych Francji: Zdaniem rządu francuskiego zniesieniu stanu wojennego w Polsce towarzyszy przyjęcie ścisłych przynaglających przepisów prawnych. Francja wyraża swą solidarność z narodem polskim i apeluje do władz PRL o prowadzenie polityki zgody narodowej, która wzięłaby pod uwagę wszystkie aspiracje ludzi.