Aktualnie znajdujesz się na:

Biogramy

Kowalewska Maria

Maria Kowalewska, ur. 27 I 1951 w Kaliszu. Ukończyła III LO im. Mikołaja Kopernika w Kaliszu (1969) i Studium Kosmetyczne w Poznaniu (1970).

1972-1976 zatrudniona w Gabinecie Kosmetycznym WSS Społem w Kaliszu, 1976-1981 specjalista ds. szkoleń w kaliskim oddziale NOT.

Od X 1980 w „S”, członek Komitetu Założycielskiego w oddziale NOT, następnie KZ; od VIII 1981 zatrudniona w Dziale Szkoleń ZR Wielkopolska Płd. W XI 1981 sygnatariuszka deklaracji założycielskej Klubów Rzeczypospolitej Samorządnej Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość w Kaliszu.

W I 1982 na prośbę rodziny Pietkiewiczów pojechała do ks. Ryszarda Rumianka po informacje o internowanym Antonim Pietkiewiczu. II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II, tzw. II Krajówka, powstała w III 1982 w Trójmieście z inicjatywy: Tadeusza Harasimowicza (od XII 1981 na emeryturze, wcześniej gł. księgowy w Gdańskich Zakładach Rybnych, doradca tamtejszej KZ „S”), Józefa Koska (dźwigowy w Zarządzie Portu Gdynia), Pawła Slezyngiera (mistrz na Wydz. K-2 Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, przewodniczący „S” na największym wydziale stoczni), Jana Gawina (w III 1982 w SKP, od X 1982 pracownik Okręgowego Przedsiębiorstwa Wodno-Kanalizacyjnego w Gdyni), Pawła Zińczuka (ze Stoczni Gdańskiej im. Lenina, od IX 1980 łącznik Wydz. P-1 z Komitetem Założycielskim „S” w SG, nast. członek KZ), Janusza Satory (w 1980 w WZZ, w VIII 1980 członek KS w Elmorze; nast. wiceprzewodniczący KZ; 15 XII 1981 organizator 1-dniowego strajku w zakładzie, nast. w ukryciu), Ryszarda Jankowskiego (ze Stoczni Nauta w Gdyni), Jana Kisielewskiego, we współpracy z Tadeuszem Kulczyńskim (z Gdańskiej Stoczni Remontowej) i przedstawicielami Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte: Andrzejem Adamczykiem, Romanem Wyżlicem, Janem Wójcikiem. W komórce poligraficznej II Krajówki byli: Andrzej Andrzejewski, Justyn Baranowski, Witold Szaniawski; Tadeusz Szozda (łącznik z II KK). Członkowie II Krajówki m.in. kolportowali pisma podziemne („Tygodnik Mazowsze”, „Solidarność Narodu”). 28 VIII 1982 wystosowano „Apel do społeczeństwa” nawołujący do udziału w manifestacjach. Nazwa organizacji (miała posłużyć do sygnowania dokumentów) była kwestią sporną: II KK NSZZ „S” zaproponował T. Harasimowicz, by nadać większą rangę programowi, nad którym pracowali przedstawiciele największych zakładów Trójmiasta. Dokument: „Program budowy ugody narodowej” został ostatecznie zredagowany w VII 1982 przez P. Slezyngiera we współpracy z T. Harasimowiczem i P. Zińczukiem (podczas spotkania w jego mieszkaniu); był to przeredagowany tekst tez Prymasowskiej Rady Społecznej (opublikowanych 5 IV 1982). Wydany 4 VIII 1982 program podpisano: „Delegaci i Pracownicy. II KK NSZZ «S» (działająca na czas zawieszenia Związku)”. Zastrzeżenie to dołączono, by podkreślić, że II Krajówka nie dąży do przejęcia władzy w „S”. Żądano m.in.: odwołania stanu wojennego, likwidacji ograniczeń praw i swobód obywatelskich, uwolnienia internowanych, uniewinnienia aresztowanych, przywrócenia do pracy zwolnionych za działalność związkową, zaniechania represji wobec pracowników nauki. Spotkania II Krajówki odbywały się: w mieszkaniach T. Harasimowicza w Sopocie, P. Zińczuka w Gdańsku, w mieszkaniu przy ul. Leczkowa, na przystankach SKM Gdańsk Politechnika i Gdynia-Redłowo, w parkach. W V 1982 na Łysej Górze w Sopocie członkowie II Krajówki spotkali się z poszukiwanym listem gończym Bogdanem Lisem, który interesował się nastrojami w zakładach pracy; postanowiono utrzymywać kontakt, II Krajówka zobowiązała się przekazać mu przez łącznika opracowany program organizacji. II Krajówka została rozbita na przełomie XII 1982/I 1983; 9 XII 1982 zatrzymano, nast. aresztowano P. Slezyngiera, 19 I 1983 – J. Koska, 24 I 1983 – T. Harasimowicza, 27 I 1983 – J. Gawina, 7 II 1983 – P. Zińczuka, 30 V 1983 – R. Jankowskiego, na pocz. VII 1983 – J. Satora. J. Kisielewski od I 1983 ukrywał się, późn. został zatrzymany. 27 VII 1983 ppłk Stefan Rutkowski, Naczelnik Wydz. Śledczego WUSW w Gdańsku, wniósł wniosek o umorzenie śledztwa na mocy amnestii. 16 XI 1983 Sąd Rejonowy w Gdańsku umorzył śledztwo. 1982 – 1986 sekretarka, nast. pracownik działu socjalnego w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w Kaliszu. 1982-1983 uczestniczka przemarszów po Mszach za Ojczyznę, w 1983 niezależnej manifestacji 1 V; do 1984 łączniczka Tymczasowego Komitetu Koordynacyjnego „S” w Kaliszu z ukrywającym się w Warszawie Antonim Pietkiewiczem, kurierka podziemnych wydawnictw, w tym książek i kaset NOWej z Warszawy (kontakt ze swoją siostrą Alicją Senatorską-Wiśnioch i A. Pietkiewiczem) do Kalisza (współpraca m.in. z Elżbietą Kramarską, Mirosławą Mencel, Małgorzatą Piotrowską i Markiem Pawlakiem); przepisywała teksty dla kaliskich pism podziemnych (kontakt z Elżbietą Kubasik), przechowywała powielacz; do 1985 działaczka podziemnej „S” w WPWiK (m.in. wraz z Krystyną Mielczarek i Zdzisławem Wybornym), zbierała składki na pomoc dla represjonowanych; 1982-1985 kilkakrotnie zatrzymywana, przesłuchiwana na terenie zakładu, w KW MO i AŚ MSW w Warszawie. Współpracowniczka Komitetu Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom przy klasztorze oo. jezuitów w Kaliszu, prowadziła zbiórki pieniędzy na pomoc dla internowanych, organizowała paczki żywnościowe i odzieżowe (współpraca z o. Stefanem Dzierżkiem, Mirosławą Mencel, Małgorzatą Piotrowską, Elżbietą Podhorodecką), pomagała schorowanej matce A. Pietkiewicza, Janinie Pietkiewicz. 1983-1984 współpracowniczka Międzyregionalnego Komitetu Koordynacyjnego Kalisz-Konin-Sieradz, kolporterka pisma „Nasza Solidarność”. Od 1985 związana z kaliską grupą Solidarności Walczącej, kolporterka wydawnictw SW (kontakt m.in. z Jackiem Jakubowskim, Krystyną Langą i Małgorzatą Wlazło). 1986-2007 sekretarka, następnie pracownik ds. osobowo-administracyjnych w Spółce Wodno-Ściekowej Prosna w Kaliszu.

Od 2007 na emeryturze.

Od 6 X 1983 rozpracowywana w ramach SOR krypt. Uparci dot. działalności w WPWiK w Kaliszu, 6 X 1982 – 24 IX 1986 w ramach SOR krypt. Układ dot. działalności Międzyregionalnego Komitetu Koordynacyjnego „S” Kalisz-Konin-Sieradz i pisma „Nasza Solidarność”, I 1985 – X 1985 w ramach SOR krypt. Waleczni dot. działalności kaliskiej grupy Solidarności Walczącej.

 

Grażyna Schlender

Opcje strony

do góry