Aktualnie znajdujesz się na:

Biogramy

Staniszewska Grażyna

Grażyna Staniszewska, ur. 2 XI 1949 w Bielsku-Białej. Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, kierunek filologia polska (1971).

W III 1968 uczestniczka wieców studenckich na UJ. 1972-1977 nauczycielka jęz. polskiego w bielskim LO dla Pracujących, 1977-1981 kierownik Miejskiego Domu Kultury w Bielsku-Białej Filia w Wapienicy.

Od IX 1980 w „S”, organizatorka struktur „S” bielskich pracowników kultury: Komitetu Założycielskiego Pracowników Domów Kultury oraz Komitetu Koordynacyjnego Pracowników Kultury Regionu Podbeskidzie, w V i XI 1981 delegat na I i II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II, tzw. II Krajówka, powstała w III 1982 w Trójmieście z inicjatywy: Tadeusza Harasimowicza (od XII 1981 na emeryturze, wcześniej gł. księgowy w Gdańskich Zakładach Rybnych, doradca tamtejszej KZ „S”), Józefa Koska (dźwigowy w Zarządzie Portu Gdynia), Pawła Slezyngiera (mistrz na Wydz. K-2 Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, przewodniczący „S” na największym wydziale stoczni), Jana Gawina (w III 1982 w SKP, od X 1982 pracownik Okręgowego Przedsiębiorstwa Wodno-Kanalizacyjnego w Gdyni), Pawła Zińczuka (ze Stoczni Gdańskiej im. Lenina, od IX 1980 łącznik Wydz. P-1 z Komitetem Założycielskim „S” w SG, nast. członek KZ), Janusza Satory (w 1980 w WZZ, w VIII 1980 członek KS w Elmorze; nast. wiceprzewodniczący KZ; 15 XII 1981 organizator 1-dniowego strajku w zakładzie, nast. w ukryciu), Ryszarda Jankowskiego (ze Stoczni Nauta w Gdyni), Jana Kisielewskiego, we współpracy z Tadeuszem Kulczyńskim (z Gdańskiej Stoczni Remontowej) i przedstawicielami Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte: Andrzejem Adamczykiem, Romanem Wyżlicem, Janem Wójcikiem. W komórce poligraficznej II Krajówki byli: Andrzej Andrzejewski, Justyn Baranowski, Witold Szaniawski; Tadeusz Szozda (łącznik z II KK). Członkowie II Krajówki m.in. kolportowali pisma podziemne („Tygodnik Mazowsze”, „Solidarność Narodu”). 28 VIII 1982 wystosowano „Apel do społeczeństwa” nawołujący do udziału w manifestacjach. Nazwa organizacji (miała posłużyć do sygnowania dokumentów) była kwestią sporną: II KK NSZZ „S” zaproponował T. Harasimowicz, by nadać większą rangę programowi, nad którym pracowali przedstawiciele największych zakładów Trójmiasta. Dokument: „Program budowy ugody narodowej” został ostatecznie zredagowany w VII 1982 przez P. Slezyngiera we współpracy z T. Harasimowiczem i P. Zińczukiem (podczas spotkania w jego mieszkaniu); był to przeredagowany tekst tez Prymasowskiej Rady Społecznej (opublikowanych 5 IV 1982). Wydany 4 VIII 1982 program podpisano: „Delegaci i Pracownicy. II KK NSZZ «S» (działająca na czas zawieszenia Związku)”. Zastrzeżenie to dołączono, by podkreślić, że II Krajówka nie dąży do przejęcia władzy w „S”. Żądano m.in.: odwołania stanu wojennego, likwidacji ograniczeń praw i swobód obywatelskich, uwolnienia internowanych, uniewinnienia aresztowanych, przywrócenia do pracy zwolnionych za działalność związkową, zaniechania represji wobec pracowników nauki. Spotkania II Krajówki odbywały się: w mieszkaniach T. Harasimowicza w Sopocie, P. Zińczuka w Gdańsku, w mieszkaniu przy ul. Leczkowa, na przystankach SKM Gdańsk Politechnika i Gdynia-Redłowo, w parkach. W V 1982 na Łysej Górze w Sopocie członkowie II Krajówki spotkali się z poszukiwanym listem gończym Bogdanem Lisem, który interesował się nastrojami w zakładach pracy; postanowiono utrzymywać kontakt, II Krajówka zobowiązała się przekazać mu przez łącznika opracowany program organizacji. II Krajówka została rozbita na przełomie XII 1982/I 1983; 9 XII 1982 zatrzymano, nast. aresztowano P. Slezyngiera, 19 I 1983 – J. Koska, 24 I 1983 – T. Harasimowicza, 27 I 1983 – J. Gawina, 7 II 1983 – P. Zińczuka, 30 V 1983 – R. Jankowskiego, na pocz. VII 1983 – J. Satora. J. Kisielewski od I 1983 ukrywał się, późn. został zatrzymany. 27 VII 1983 ppłk Stefan Rutkowski, Naczelnik Wydz. Śledczego WUSW w Gdańsku, wniósł wniosek o umorzenie śledztwa na mocy amnestii. 16 XI 1983 Sąd Rejonowy w Gdańsku umorzył śledztwo. WZD Regionu Podbeskidzie, od V 1981 członek Prezydium ZR, delegat na I KZD; organizatorka, następnie kierownik Wszechnicy Podbeskidzia, członek redakcji niezależnego pisma „Moim Zdaniem”; w XI 1981 sygnatariuszka Deklaracji ideowej Klubów Rzeczypospolitej Samorządnej Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość.

13 XII 1981 internowana w Ośr. Odosobnienia w Cieszynie, następnie w Gołdapi, 24 VII 1982 zwolniona, ponownie zatrudniona w MDK. Współpracowniczka pism podziemnych: „Tygodnik Mazowsze”, „KOS”, „Paragraf”, wydawnictw: NOWa, Krąg; współpracowniczka RKW Trzeci Szereg „S”, od wiosny 1983 redaktor pisma „Solidarność Podbeskidzia”; we IX 1983 zatrzymana, przewieziona do AŚ w Bielsku-Białej, 22 XII 1983 zwolniona ze względu na stan zdrowia; ponownie w redakcji „SP”, organizatorka drukarni, sieci kolportażu. 1984-1989 bibliotekarka w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Redor w Bielsku-Białej. Od XI 1986 jeden z jawnych rzeczników podbeskidzkiej „S”; w II 1988 wybrana na jawnego koordynatora działań podziemia w Regionie i reprezentanta Podbeskidzia we władzach krajowych „S”; od IV 1988 w składzie KKW, od X 1988 przewodnicząca Regionalnej Komisji Organizacyjnej „S” Regionu Podbeskidzie.

W 1989 uczestniczka obrad Okrągłego Stołu, jedyna kobieta w reprezentacji opozycji w obradach plenarnych. 1989-2001 posłanka RP z listy KO „S”, następnie UD, UW. 1993-1997 wiceprzewodnicząca, 1998-2001 przewodnicząca Parlamentarnej Grupy Polsko-Wegierskiej, inicjatorka rozwoju współpracy gospodarczej i kulturalnej między Polską (zwłaszcza gminami Podbeskidzia) i Węgrami. Członek władz regionalnych, krajowych ROAD, UD, UW, 1995-1996 sekretarz generalny UW. W 1992 współzałożycielka Społecznego Ruchu Inicjatyw Gospodarczych Spring ’92; w 1998 inicjatorka programu Pracownia Internetowa w Każdej Gminie, następnie programu Interkl@sa. 2001-2004 senator RP z listy Bloku Senat 2001, 2004-2009 posłanka do Parlamentu Europejskiego z listy Komitetu Wyborczego UW. W XI 2004 obserwatorka z ramienia OBWE 2. tury wyborów prezydenckich na Ukrainie, uczestniczka wieców opozycji ukraińskiej na Majdanie Niezawisimosti (pl. Niepodległości) w Kijowie. Od 2005 w PD demokraci.pl, członek Rady Krajowej. Od 1996 organizatorka bielskich i podbeskidzkich rajdów rowerowych, 2005 założycielka Bielskiego Towarzystwa Cyklistów; w 2009 założycielka i prezes Towarzystwa Przyjaciół Bielska-Białej i Podbeskidzia.

Autorka wspomnień ''Rowerem przed bezpieką. Pamiętnik mówiony, spisany naprędce przez Jana Piechtę'' (Bielsko-Biała 2009).

Laureatka Nagrody Fundacji Polcul (1987), odznaczona Orderem Księżnej Olgi (przez Prezydenta Ukrainy, 2009), węgierskim Orderem Świętego Stefana (2001).

5 I 1981 – 24 XI 1983 rozpracowywana przez Wydz. III KW MO w Bielsku-Białej w ramach SOR krypt. Klub; 6 IV 1981 – 23 VII 1987 przez Wydz. III/V KW MO/WUSW w Bielsku-Białej w ramach SOS/SOR krypt. Koło; 11 X 1986 – 20 VII 1987 przez Wydz. V WUSW w Bielsku-Białej w ramach SOS/SOR krypt. Renesans; 11 VII 1987 – 12 IV 1989 w ramach SOR krypt. Feniks; 12 IV – 21 VII w ramach SOR krypt. Hydra.

Artur Kasprzykowski

Opcje strony

do góry