Encyklopedia Solidarności

https://encysol.pl/es/encyklopedia/biogramy/17904,Okonski-Franciszek.html
19.05.2024, 04:03

Okoński Franciszek

Franciszek Okoński, podporucznik „cichociemny”, ur. 1 IV 1929 w Krakowie, zm. 28 V 2002 w Oświęcimiu.

Podczas okupacji goniec Szarych Szeregów w Warszawie. IX 1944 osadzony w obozie w Ravensbrück. Po wyzwoleniu obozu trafił do Wielkiej Brytanii. Po przeszkoleniu w Pawlikowicach k. Wieliczki Solidarność Podgórza, Łęgu, Skawiny, Wieliczki „Solidarność Podgórza, Łęgu, Skawiny, Wieliczki”, pismo MKK „S” wydawane 28 III 1983 – I/II 1986 w Krakowie. i Trawnikach k. Lublina w plutonie do zadań specjalnych, jako cichociemny uczestniczył m.in. w akcjach kierowanych przez Ryszarda Kaczorowskiego; odbiciu angielskich i kanadyjskich lotników zestrzelonych w okolicach Turbacza, więzionych w Limanowej oraz w akcji odbicia grupy stu śląskich więźniów politycznych z więzienia w Wiśniczu. Od 1945 członek WiN. 13 IV 1949 zatrzymany w Wieliczce, aresztowany, osadzony w AŚ w Krakowie. 27 V 1950 wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie skazany na 10 lat więzienia. Wyrok odsiadywał w więzieniach w Krakowie, Wronkach, Rawiczu, Raciborzu, Trzcianie, Żylinie, Bratysławie, Morawskiej Ostrawie na Słowacji i Cieszynie. 12 II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, II, tzw. II Krajówka, powstała w III 1982 w Trójmieście z inicjatywy: Tadeusza Harasimowicza (od XII 1981 na emeryturze, wcześniej gł. księgowy w Gdańskich Zakładach Rybnych, doradca tamtejszej KZ „S”), Józefa Koska (dźwigowy w Zarządzie Portu Gdynia), Pawła Slezyngiera (mistrz na Wydz. K-2 Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, przewodniczący „S” na największym wydziale stoczni), Jana Gawina (w III 1982 w SKP, od X 1982 pracownik Okręgowego Przedsiębiorstwa Wodno-Kanalizacyjnego w Gdyni), Pawła Zińczuka (ze Stoczni Gdańskiej im. Lenina, od IX 1980 łącznik Wydz. P-1 z Komitetem Założycielskim „S” w SG, nast. członek KZ), Janusza Satory (w 1980 w WZZ, w VIII 1980 członek KS w Elmorze; nast. wiceprzewodniczący KZ; 15 XII 1981 organizator 1-dniowego strajku w zakładzie, nast. w ukryciu), Ryszarda Jankowskiego (ze Stoczni Nauta w Gdyni), Jana Kisielewskiego, we współpracy z Tadeuszem Kulczyńskim (z Gdańskiej Stoczni Remontowej) i przedstawicielami Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte: Andrzejem Adamczykiem, Romanem Wyżlicem, Janem Wójcikiem. W komórce poligraficznej II Krajówki byli: Andrzej Andrzejewski, Justyn Baranowski, Witold Szaniawski; Tadeusz Szozda (łącznik z II KK). Członkowie II Krajówki m.in. kolportowali pisma podziemne („Tygodnik Mazowsze”, „Solidarność Narodu”). 28 VIII 1982 wystosowano „Apel do społeczeństwa” nawołujący do udziału w manifestacjach. Nazwa organizacji (miała posłużyć do sygnowania dokumentów) była kwestią sporną: II KK NSZZ „S” zaproponował T. Harasimowicz, by nadać większą rangę programowi, nad którym pracowali przedstawiciele największych zakładów Trójmiasta. Dokument: „Program budowy ugody narodowej” został ostatecznie zredagowany w VII 1982 przez P. Slezyngiera we współpracy z T. Harasimowiczem i P. Zińczukiem (podczas spotkania w jego mieszkaniu); był to przeredagowany tekst tez Prymasowskiej Rady Społecznej (opublikowanych 5 IV 1982). Wydany 4 VIII 1982 program podpisano: „Delegaci i Pracownicy. II KK NSZZ «S» (działająca na czas zawieszenia Związku)”. Zastrzeżenie to dołączono, by podkreślić, że II Krajówka nie dąży do przejęcia władzy w „S”. Żądano m.in.: odwołania stanu wojennego, likwidacji ograniczeń praw i swobód obywatelskich, uwolnienia internowanych, uniewinnienia aresztowanych, przywrócenia do pracy zwolnionych za działalność związkową, zaniechania represji wobec pracowników nauki. Spotkania II Krajówki odbywały się: w mieszkaniach T. Harasimowicza w Sopocie, P. Zińczuka w Gdańsku, w mieszkaniu przy ul. Leczkowa, na przystankach SKM Gdańsk Politechnika i Gdynia-Redłowo, w parkach. W V 1982 na Łysej Górze w Sopocie członkowie II Krajówki spotkali się z poszukiwanym listem gończym Bogdanem Lisem, który interesował się nastrojami w zakładach pracy; postanowiono utrzymywać kontakt, II Krajówka zobowiązała się przekazać mu przez łącznika opracowany program organizacji. II Krajówka została rozbita na przełomie XII 1982/I 1983; 9 XII 1982 zatrzymano, nast. aresztowano P. Slezyngiera, 19 I 1983 – J. Koska, 24 I 1983 – T. Harasimowicza, 27 I 1983 – J. Gawina, 7 II 1983 – P. Zińczuka, 30 V 1983 – R. Jankowskiego, na pocz. VII 1983 – J. Satora. J. Kisielewski od I 1983 ukrywał się, późn. został zatrzymany. 27 VII 1983 ppłk Stefan Rutkowski, Naczelnik Wydz. Śledczego WUSW w Gdańsku, wniósł wniosek o umorzenie śledztwa na mocy amnestii. 16 XI 1983 Sąd Rejonowy w Gdańsku umorzył śledztwo. 1955 zwolniony z ZK w Raciborzu na mocy amnestii po 6 latach i 8 miesiącach więzienia. W dalszym ciągu pozostawał w Siłach Zbrojnych Podziemia. Przez długi okres bez pracy. Na krótko znalazł zatrudnienie w Krakowie w Przedsiębiorstwie Handlu Meblami; od 1960 w Miejskim Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Oświęcimiu, kierownik zaopatrzenia i transportu, następnie magazynu meblowego; 1978-1990 kierownik magazynów w KWK Janina w Libiążu.

Od IX 1980 w „S”, wiceprzewodniczący KZ „S” w kopalni. W VII i XII 1981 delegat na I i II WZD (Województwa Katowickiego) Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, od 17 VIII 1981 członek Prezydium ZR, delegat na I KZD, członek KK.

12/13 XII 1981 zatrzymany w domu, internowany w Ośr. Odosobnienia w Strzelcach Opolskich, zwolniony 24 XII 1981. Od 1982 kolporter prasy podziemnej, ulotek i książek na terenie KWK Janina, Oświęcimia, Tarnowskich Gór, Katowic i in. Wielokrotne rewizje w domu, wzywany do KM MO w Oświęcimiu.

Od 1990 na emeryturze. W 1990 współzałożyciel NSZZ „S” Emerytów i Rencistów przy KWK Janina, 1990-2002 członek Prezydium, od 1992 skarbnik. W 1990 współinicjator powołania Komitetu Założycielskiego Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego 1945-1956 w Krakowie, członek Zarządu Związku oddziału w Katowicach. Członek Krajowego Studium Polski Podziemnej w Katowicach od 1999.

Uhonorowany Krzyżem za Wolność i Niepodległość (Londyn 1989), dwoma Krzyżami Więźnia Politycznego 1939-1956 (1989, 1998), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1994), Śląskim Krzyżem Warszyca 1945-1956 (1995), Złotą Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Katowickiego (1998), Medalem Orła z Ravensbrück i Krzyżem Drugiej Konspiracji 1944-1956 (1999), Medalem Honorowym ks. Ignacego Skorupki w 80. Rocznicę Bitwy Warszawskiej (2000), Honorową Odznaką „S” KWK Janina (2005). W 1998 wpisany do Złotej Księgi Rycerzy Polskich.

Halina Żwirska

Opcje strony