Stelmachowski Andrzej
Andrzej Stelmachowski, ur. 28 I 1925 w Poznaniu, zm. 6 IV 2009 w Warszawie.
Absolwent Uniwersytetu Poznańskiego (obecnie Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), Wydz. Prawno-Ekonomicznego (1947), od 1962 prof. nadzwyczajny UAM, od 1973 prof. zwyczajny.
1948-1980 w ZNP (1972-1975 przewodniczący Rady Zakładowej ZNP UW).
W czasie okupacji żołnierz AK, 1947-1950 asystent na Wydz. Prawa UP, w 1957 za udział w pielgrzymce prawników na Jasną Górę pozbawiony nominacji sędziowskiej, 1957-1962 asystent na Wydz. Prawa Uniwersytetu Warszawskiego i członek Biura Orzecznictwa Sądu Najwyższego, 1962-1969 pracownik naukowy Katedry Prawa Cywilnego, nast. kierownik Zakładu Prawa Rolnego Instytutu Prawa Cywilnego Uniwersytetu Wrocławskiego, 1969-1993 wykładowca na UW, kierownik Zakładu Prawa Rolnego, 1970-1991 wykładowca w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, od 1970 kierownik Zakładu Prawa Cywilnego Filii UW w Białymstoku.
Od 1972 w Klubie Inteligencji Katolickiej w Warszawie (1987-1990 prezes), 1978-1980 współpracownik Konwersatorium Doświadczenie i Przyszłość, uczestnik zebrań Zespołu Usługowego DiP, w VIII 1980 r. doradca MKS w Gdańsku.
IX 1980 współautor (wraz z Wiesławem Chrzanowskim, Janem Olszewskim i Andrzejem Wielowieyskim) projektu statutu niezależnych związków zawodowych; od I 1981 członek Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych przy KKP / KK (od II 1981 r. członek Rady Programowo-Konsultacyjnej OPSZ); doradca RI „S”, uczestnik strajków chłopskich (w I-II 1981 w Rzeszowie, w III-IV 1981 w Bydgoszczy) i uczestnik rozmów z komisją rządową, współautor (z Bolesławem Banaszkiewiczem) statutu RI „S”, IX-X 1981 w Zespole 11 (Związek wobec władz państwowych i PZPR) Komisji Programowej I KZD, w 1981 mediator w konfliktach (m.in. w X-XI w Żyrardowie i w XI-XII w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej w Warszawie), jesienią 1981 w składzie (obok E. Bogomilskiego, Jarosława Kaczyńskiego, Stanisława Krukowskiego, Jana Olszewskiego), zespołu, który przygotował projekt ordynacji wyborczej do rad narodowych (opublikowany w XI 1981 w „Wiadomościach Dnia”).
Po 22 IV 1982 utrzymywał kontakt z TKK, od 1982 doradca Lecha Wałęsy, 1984-1986 przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Fundacji Rolniczej Episkopatu Polski, w 1984 jako przedstawiciel Episkopatu Polski brał udział w rozmowach na temat uwolnienia uwięzionych członków KK i działaczy KSS KOR, 1984-1989 członek komisji Episkopatu Polski Iustitia et Pax, od 1986 członek Kościelnego Komitetu Rolniczego, od 1987 doradca Krajowej Komisji Wykonawczej (z jej ramienia wszedł w skład komisji rozjemczej prowadzącej mediację z Grupą Roboczą KK), w V 1988 (z Haliną Bortnowską i J. Olszewskim) mediator między strajkującymi robotnikami Huty im. Lenina w Krakowie, a władzami, w VIII 1988 inicjator poufnych rozmów z sekretarzem KC PZPR Józefem Czyrkiem nt. podjęcia rozmów władz z opozycją, w 1988 autor statutu Społecznej Fundacji „S”, 1988-1989 reprezentant SF „S” przed sądem rejestrowym, we IX 1988 i I 1989 uczestnik spotkań przygotowawczych okrągłego stołu w Magdalence, od XII 1988 – 1990 członek KO przy Przewodniczącym NSZZ „S” Lechu Wałęsie (przewodniczący Komisji Wsi i Rolnictwa), 1988-1989 członek Komitetu Helsińskiego w Polsce, II-IV 1989 r. uczestnik obrad Okrągłego Stołu – posiedzeń plenarnych i zespołu ds. gospodarki i polityki społecznej, współprzewodniczący podzespołu ds. rolnictwa, członek grupy roboczej ds. ustawy o związkach zawodowych rolników indywidualnych, od IV 1989 członek zespołu ds. koordynacji listy kandydatów KO „S” w wyborach z VI 1989.
1989-1991 senator RP z listy KO „S”, marszałek Senatu, członek Prezydium OKP. 1991-1992 minister edukacji narodowej. 1990-2008 prezes Stowarzyszenia Wspólnota Polska w Warszawie, 2007-2009 doradca prezydenta RP.
Odznaczony: Orderem Orła Białego (2009) i Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (1992), Krzyżem Komandorskim Orderu „Za zasługi dla Litwy” (2006), Krzyżem Komandorskim Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego (2006).
Od 5 V 1975 rozpracowywany przez Wydz. II Dep. IV MSW, od 29 IX 1982 przez Wydz. VIII Dep. IV MSW, 6 II 1985 przekazano do Wydz. V Dep. VI MSW, 19 XI 1987 przekazano do Wydz. V Dep. IV MSW, 29 XII 1987 przekazano do Wydz. IV SUSW, 28 I 1988 - 22 VIII 1989 rozpracowywany przez Wydz. IV SUSW w ramach KE/SOR krypt. Profesor.