Encyklopedia Solidarności

https://encysol.pl/es/encyklopedia/hasla-rzeczowe/50001,Strajk-okupacyjny-w-Urzedzie-Wojewodzkim-w-Legnicy-2829-XI-1980.html
26.02.2026, 17:16

Strajk okupacyjny w Urzędzie Wojewódzkim w Legnicy 28–29 XI 1980

Strajk okupacyjny w Urzędzie Wojewódzkim w Legnicy 2829 XI 1980, zorganizowany przez działaczy MKZ w Głogowie w związku z fiaskiem rozmów „S” głogowskiej z władzami wojewódzkimi (18 i 22 XI 1980) i centralnymi (24–25 XI 1980 nie zostali przyjęci w Urzędzie Rady Ministrów, ale złożyli do rozpatrzenia swoje postulaty) na temat 51 lokalnych dezyderatów obejmujących kwestie zaopatrzenia rynku (m.in. wprowadzenia od 1 XII 1980 w Głogowie sprzedaży mięsa i wędlin na bony towarowe, bez względu na to czy system byłby wprowadzony w całym kraju), ochrony środowiska (m.in. ujawnienia wyników badań przeprowadzonych w latach 1975–1977 na terenie Huty Miedzi Głogów i jej okolicy, uznania przez resort hutnictwa za choroby zawodowe, chorób związanych z pracą w hucie miedzi), funkcjonowania służby zdrowia (m.in. ograniczenia udzielania zezwoleń na prywatną praktykę lekarską; przystąpienie do natychmiastowej budowy międzyzakładowej specjalistycznej przychodni lekarskiej), komunikacji miejskiej oraz odebranie domków jednorodzinnych, których inwestorem była HM Głogów i przeznaczenie ich na przedszkole, żłobek i rodzinne domy dziecka, dokonanie rozliczenia finansowego składek społecznych na budowę Pomnika Dzieci Głogowskich.

28 XI 1980 o godz. 10.15 około 30 głogowskich działaczy „S” (przewodniczący MKZ Czesław Dobropolski oraz m.in. z HM Głogów KGHM w Żukowicach – Jerzy Lewicki, Jan Kuczyński, Romuald Halicki, Barbara i Andrzej Kosmalscy, z Głogowskiego Przedsiębiorstwa Budowlanego – Stanisław Orzech, z Fabryki Maszyn Budowlanych Famaba – Kazimierz Urban i Adolf Bachta, z Stacji PKP – Eugeniusz Buda, z Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej – Zofia Kruszewska, z Zakładu Opieki Zdrowotnej – Aleksandra Makała, ze Spółdzielni Mieszkaniowej Nadodrze – Jan Groszewski) przyjechało do UW w Legnicy i zajęło salę 611. Głogowian wsparło 10 członków legnickiej Solidarności z HM Legnica w Legnicy m.in. Marian Witkowski oraz z Zakładów Mechanicznych Legmet tamże Franciszek Ratajczak. Wicewojewoda legnicki Zdzisław Barczewski podjął rozmowy, ale C. Dobropolski dalszy bieg spotkania uzależnił od okazania upoważnienia od premiera na prowadzenie rozmów z „S”, a także udzielenia odpowiedzi na pismo z postulatami, które zostało złożone w URM. Wicewojewoda na spełnienie wstępnych warunków miał czas do godz. 15.00. Wicepremier Stanisław Mach teleksem przesłał Z. Barczewskiemu upoważnienie do prowadzenia rozmów z delegacją MKZ w Głogowie, ale nie rozpoczęły się, ponieważ „S” uznała upoważnienie za niewystarczające. O godz. 15.10 ogłoszono strajk okupacyjny w UW w Legnicy. Strajkujący oświadczyli wicewojewodzie, że do północy będą czekali na przyjazd premiera lub jednego z wicepremierów. Z. Barczewski odmówił uczestnikom strajku udostępnienia kilku sąsiednich pomieszczeń oraz wydania na piśmie gwarancji zapewniających im osobiste bezpieczeństwo podczas strajku. Argumentował, że złamali przepisy prawne. Rozpoczął się strajk okupacyjny, a UW został zamknięty i oflagowany.

Z inicjatywy SB, przez UW w Gdańsku została przekazana do KKP informacja o bezprawnej okupacji UW w Legnicy. W biurze KKP dyżur pełnił Andrzej Kołodziej, który skontaktował się z Jerzym Węglarzem przewodniczącym MKZ w Legnicy i Ryszardem Sawickim przewodniczącym MKZ w Lubinie polecając im udać się do UW w Legnicy w celu przekonania głogowian do zakończenia akcji. Stanowisko A. Kołodzieja miało swoje uzasadnienie. KKP i Region Mazowsze były świeżo po kryzysie związanym z tzw. sprawą Jana Narożniaka i Piotra Sapeły, którzy 26 XI 1980 zostali zwolnieni z aresztu. Od 26 XI 1980 obowiązywały wytyczne KKP zakazujące organizowania strajków przez struktury zakładowe i branżowe „S”. Protesty w zakładach były dopuszczalne tylko za zgodą władz regionu „S”, a protesty regionalne nie mogły wykraczać poza jeden region. Akcja głogowskich działaczy łamała to zalecenie.

Około godz. 18.45 rozpoczęły się kilkugodzinne rozmowy (w nocy A. Kołodziej rozmawiał telefonicznie z C. Dobropolskim nakłaniając go do zakończenia „dzikiego i bezprawnego” protestu) zmierzające do zakończenia okupacji. 29 XI 1980 o godz. 3.00 między członkami „S” (sygnatariuszami byli C. Dobropolski i członkowie MKZ w Głogowie oraz J. Węglarz, R. Sawicki i M. Witkowski), a Z. Barczewskim zostało podpisane trzypunktowe wstępne porozumienie legnickie w myśl którego m.in.: 1. wicewojewoda legnicki zobowiązał się zwiększyć interwencyjnie dla Głogowa przydział mięsa i jego przetworów, gwarantując sprawiedliwy podział masy mięsnej i pozostałych artykułów żywnościowych; w XII 1980 miał być wprowadzony w województwie system indywidualnego przydziału wędlin świątecznych (przez zakłady pracy); 2. w dniu 3 grudnia 1980 zaplanowano w HM Głogów spotkanie władz wojewódzkich (URM miał przyznać Z. Barczewskiemu kompetencje do prowadzenia negocjacji i podejmowania wiążących decyzji); 3. treść porozumienia miała zostać opublikowana w prasie. Integralną częścią porozumienia legnickiego był załącznik z 51 postulatami głogowskimi przekazanymi 22 XI 1980 wicewojewodzie i 25 XI 1980 do URM.

3 XII 1980 o godz. 10.00 w HM Głogów rozpoczęły się negocjacje MKZ w Głogowie na czele z C. Dobropolskim, J. Lewickim i J. Kuczyńskim ze Z. Barczewskim na temat postulatów głogowian, które zakończyły się 4 XII 1980 ok. godz. 1.20. Jeszcze 3 XII 1980, przed północą, podpisano porozumienie głogowskie. Wicewojewoda nie zgodził się na spełnienie niektórych postulatów m.in. przeznaczenia budynku KM PZPR w Głogowie na Międzyzakładową Przychodnię Specjalistyczną, zaś realizacja niektórych w krótkich czasie była nierealna ze względu na długi proces inwestycyjny lub brak funduszy (m.in. sprawy dokończenia budowy szkół, nowego ujęcia wody pitnej, oczyszczalni ścieków). Inne obiecał zrealizować m.in. od 15 XII 1980 w okresie świątecznym w całym województwie zaplanowano wprowadzenie reglamentowanej sprzedaży mięsa i wędlin, w tym dla Głogowa pula miała być zwiększona, rozliczyć budowę Pomnika Dzieci Głogowskich, budowę nowych przystanków autobusowych i poprawić rozkłady jazdy PKS, głogowscy nauczyciele do końca 1981 mieli otrzymać większą liczbę mieszkań zgodnie ze zgłoszonymi przydziałami, od 1 I 1981 w mieście miał być utworzony punkt sprzedaży mięsa w postaci rąbanki z uboju gospodarczego, do sklepów miała trafić też dodatkowa pula odzieży dziecięcej. Nowym elementem negocjacji było żądanie odwołania ze stanowisk i rozliczenia dyrektorów, prezesów, kierowników oraz kadry kierowniczej aparatu PZPR w Głogowie i Legnicy oraz UW (ogółem chodziło o 10 osób, w tym odwołanego pod koniec X 1980 ze stanowiska wojewody Ryszarda Romaniewicza, który został I sekretarzem KW PZPR w Legnicy). Z. Barczewski zadeklarował, że zarzuty i wątpliwości zgłoszone wobec konkretnych osób przekaże do KW PZPR.

28 XI 1980 – 9 VI 1981 akcja głogowian była monitorowana i wyjaśniana przez Wydz. III-A KW MO w Legnicy w ramach SOS krypt. Odwet.

Łukasz Sołtysik

Opcje strony